Categories
Art dhe Kulture Histori

30 Tetor 1938, u përurua godina e Bankës Kombëtare

Një nga ndërtesat më të hijshme të kryeqytetit, godina e Bankës Kombëtare, u përurua më 30 Tetor 1938. Ajo është vepër e arkitektit italian Norpurgo, i cili ka përdorur të njëjtin stil, që mbetet modern edhe pas kaq vitesh.

30 Tetor 1914, ushtritë italiane pushtojnë Sazanin

Fill pas largimit në Vlorë të të ashtuquajturit “mision sanitar”, më 30 Tetor 1914 ushtritë italiane zbarkuan në Sazan dhe e pushtuan ishullin strategjik./qmksh

Categories
Analiza Art dhe Kulture

Guardian: Bunkerët – të ripërdoren, zhduken apo të mbesin testament i komunizmit

bunkeret_ne_det

Për disa, ata janë një shëmti, kujtim i së kaluarës paranojake të Shqipërisë, zhdukja e të cilëve duhet të lejohet pa dhembje. Për të tjerët, bunkerët e betonit të periudhës komuniste të shtetit të vogël të Adriatikut janë një pjesë e trashëgimisë kulturore që nuk duhet humbur, shkruan në numrin e sotëm, e përditshmja britanike, “The Guardian”.

Disa dekada, pas zenitit të diktatorit shqiptar, Enver Hoxha, bunkerët po zhduken shpejt.

Njëherë e një kohë ka pasur pothuajse gjysmë milioni bunkerë, të ndërtuar për ta mbrojtur shtetin e izoluar komunist nga “imperializmi dhe revizionizmi”. Tani, shumica janë zhdukur, vë në pah gazeta. Por, disa janë të vendosur për të shpëtuar çuditë arkitektonike, me një gamë të zgjidhjeve kreative për ripërdorimin e tyre. Në Lezhë, 30 kilometra në veri të Tiranës, një ndërmarrje e përbashkët turistike gjermano-shqiptare është në procesin e transformimit të një bunkeri në një hostel të thjeshtë. “Tirana Ekspres”, një qendër e artit afër stacionit të rrënuar të trenit në kryeqytet, ka ngritur një skenë mbi tri koka bunkerësh. Keq Marku Djetroshani, një artist tatuazhi, ka gjetur një ide më të mirë, duke e transformuar një nga bunkerët e panumërt, të ndërtuar përgjatë kufirit me Malin e Zi, në një sallon tatuazhi. Një libër i ri, që paraqet udhëzimet hap pas hapi për konvertimin e bunkerëve të braktisur në çdo gjë, duke u nisur nga hostelet e tualetet, e deri te kafenetë dhe dyqanet e suvenireve, është vlerësuar në Bienalen e Venedikut, ku është paraqitur së fundi. Elian Stefa, një nga autorët e “Concrete Mushrooms”, vlerëson koston e ripërdorimit të një bunkeri për fushuesit për vetëm 150 euro. “Potenciali është i madh, veçanërisht për turizmin”,- tha ai. Dilema për të shkatërruar ose ridisejnuar ata i ndan shqiptarët, shkruan Guardian.bunkeret_hiqen

“Përpara ka pasur bunkerë në çdo qytet, në çdo lagje, por shumica tani nuk janë më”,- thotë gazetari shqiptar, Llazar Semini. “Ata (qeveria shqiptare) kanë mbyllur njërin sy e vesh dhe i lënë njerëzit që t’i shkatërrojnë ata ngadalë. Shumica e njerëzve janë të lumtur që ata të zhduken”,- ka thënë Semini pë Guardian. Strategjia e “bunkerizimit” të Shqipërisë është rritur në mes të viteve të ’70-ta, kur Hoxha, të cilit po i rritej paranoja, egërsoi lidhjet me Moskën, pas reformave të Nikita Hrushovit. Ai i frikësohej sulmeve të Bashkimit Sovjetik dhe Jugosllavisë, sikurse edhe “Perëndimit imperialist”. Edhe pse bunkerët ishin zyrtarisht në kompetencë të Ministrisë së Mbrojtjes së Shqipërisë, pas rënies së regjimit komunist në vitin 1991, fermerët thjesht i gërmuan ata. Kohët e fundit, shqiptarët e varfër po i hedhin ata në erë për ta marrë çelikun e tyre, që zakonisht ka vlerë prej rreth 100-150 funta, për një bunker të madh që i zë rreth 10 persona, thekson gazeta britanike. bunkeretTeknologjia për shkatërrimin e bunkerëve po përhapet me shpejtësi”,- thotë Dorian Matlija, një avokat, i cili ka mbrojtur një numër të shqiptarëve të akuzuar për hedhjen në erë të bunkerëve. Ndërsa shumë persona, kryesisht shqiptarë të moshuar, nuk brengosen në lidhje me zhdukjen graduale të përkujtuesve të regjimit brutal dhe shumë të militarizuar, të tjerët besojnë se bunkerët në formë të banesave eskimeze dhe strehimoret nëntokësore duhet të ruhen, “Ata janë një testament për të kaluarën e Shqipërisë. Ata duhet të jenë të mbrojtur si monumente kulturore. Nuk mund të shkatërrohen ata”,- thotë Fatos Lubonja, shkrimtari shqiptar, i cili nën komunistët kaloi 17 vjet në burg.

Lexoni edhe: Albania, bed & Bunker

Categories
Art dhe Kulture Lifestyle

Meditimi Transhendental, mënyra më e mirë për të larguar stresin

Speciale/ Prezantohen në Universitetin e New York-ut në Tiranë teknikat për zhvillimin e vetes. Ja si mund të arrihet drejt vetëdijes supreme, drejt burimit të eksperiencave tona, ku secili mund të ndihet mjaft mirë

Mars 26, 2013 / Është mbajtur sot, në Universitetin e New York-ut, leksioni i hapur mbi teknikat e zhvillimit të vetes, ose siç njihen ndryshe, Teknikat e Meditimit Transhendental. Studiues dhe njohës të mirë të këtyre teknikave kanë prezantuar vlerat e këtij meditimi, si një mënyrë efektive dhe e sigurt për t’u çliruar nga stresi individual, por edhe nga stresi shoqëror. Meditimi Transhendental gjeti rrugën e tij edhe në auditoret e universiteteve tona. Me nismën e Genci Muçollarit, pjesëtar i grupit drejtues të Qendrës në Tiranë, mjeshtri Vladimir Radujkovic, i cili vjen nga Mali i Zi me një eksperiencë prej 20-vitesh në këtë fushë, bëri një prezantim të hollësishëm të efekteve të Meditimit Transhendental, sidomos te studentët.

Kreativiteti, energjia, përkushtimi dhe aftësia për të dhënë maksimumin çdo studenti, janë më të lehta për tu realizuar nëse mediton rregullisht, dy herë në ditë, nga 20 minuta: – në mëngjes dhe në mbrëmje. Studiuesi Vladimir Radujkovic, në këtë takim, u shpreh se: “Ne prezantuam tek studentet një teknikë, që përdoret për zhvillimin e vetvetes. Është një teknikë shumë e thjeshtë, që mund të mësohet nga kushdo. Me përvojat dhe eksperiencat e ndryshme, mbi 6 milionë njerëz në mbarë botën ushtrojnë praktikën e Meditimit Transhendental. Në të janë të ftuar të marrin pjesë persona me begraund të ndryshëm ekonomik, duke përfshirë personat e pasur dhe të varfër, janë të ftuar të marrin pjesë personat pa dallim feje, race dhe etnie. Është shumë e thjeshtë për t’u mësuar, si dhe është e nevojshme të besohet në të. Mjafton të jesh human. Pra, kushdo mund të meditojë”,- shprehet Z. Radujkovic. I pyetur se çfarë është Meditimi Transhendetnal, Z. Radujkovic thotë se “është një teknikë e thjeshtë që bëhet pa shumë përpjekje. Është procesi i të menduarit nga niveli sipërfaqësor, që shkon dhe kapërcen nivele të ndryshme, deri tek burimi i mendimeve për të arritur pastaj në atë që quhet Vetëdija Transhendentale, e cila është një vetëdije pa kufi, pa limite e gjendjes sonë.

Transent do të thotë të shkosh përtej, pra të shkosh përtej aktivitetit tonë të të menduarit. Të arrish të përjetosh gjendjen e vetëdijes së pastër, kur ti arrin në nivelin e dijes Transhendentale. Nga eksperienca tregohet se mendja jonë është në gjendje të na japë eksperienca dhe përvoja nga më të pafundmet, është në gjendje të na çojë në një burim që kapërcen këtë realitet, mund të na çojë drejt vetëdijes supreme, ku është burimi i eksperiencave tona dhe ku ti ndihesh shumë mirë”. Sa i takon takimit të mbajtur sot, mjeshtri Radujkovic u shpreh se: “Ne folëm sot, për edukimin duke u bazuar përmbi vetëdijen, ku vetëdija është primarja. Pra, nga Meditimi Transhendental mund të përfitojë çdo individ deri tek shoqëria mbarë. Nëse ke njerëz të lumtur, do të kesh shoqëri të lumtur, në qoftë se ke njerëz të suksesshëm, do të kesh një shoqëri të suksesshme. Meditimi Transhendental është prezantuar në Shqipëri muajin e kaluar dhe është një proces i ri që futet në vendin tuaj. Ndërkohë që pothuajse 60 vjet më parë, Maharishi, mjeshtri i madh, e prezantoi këtë teknikë përpara botës. Në 50 vitet e fundit, kjo teknikë është mësuar ose është përhapur pothuajse në të gjithë vendet e botës”. Në përfundim të këtij takimi, njohësit e këtyre teknikave u shprehën se: “Secili prej studentëve dhe pedagogëve të këtij universiteti dhe institucioneve të tjera të arsimit të lartë janë të mirëpritur që të vijnë në qendrën tonë, për të realizuar kursin 4-ditor, i cili është falas”. Kursi i Mendimit Transhendental mbështetet nga Fondacioni HI CLASSIC, me presidente sopranon e famshme, Znj. Inva Mula, dhe me mbështetjen e biznesmenit, Z. Hetem Ramadani.

Vlerat e meditimit

Meditimi Transhendental siguron jo vetëm një mënyrë efektive dhe të sigurt për t’u çliruar nga stresi individual, por edhe nga stresi shoqëror. Një personalitet i famshëm i fizikës kuantike thotë: “Askush nuk mund ta kishte imagjinuar kurrë – madje as unë – nivelin e jashtëzakonshëm të uljes së dhunës sociale përmes meditimit. Por nuk mjafton vetëm të meditosh në mënyrë individuale. Nëse relativisht një numër i vogël i popullatës është duke medituar së bashku, atëherë gjeneron efekte të thella të uljes së stresit shoqëror”,- shkruan Dr. John Hagelin, në një artikull të titulluar “Fuqia e kolektivit”, të botuar në “Shift” Magazine.

Meditimi Transhendental dhe teknikat e tij të avancuara janë duke u adoptuar në mënyrë të vrullshme në shkollat private dhe publike në të gjithë botën. Aktualisht, në 300 institucione, edukimi në 53 vende me mbi 250.000 studentë përfitojnë dy herë në ditë nga praktikimi i meditimit në klasë. Ata dallohen nga studentët e tjerë dhe në krahasim me ta tregojnë rezultate më të larta në shkencë, matematikë, zgjidhjen e problemeve, arte dhe sport dhe 95 për qind e tyre janë pranuar në universitete të akredituara përfshirë Harvardin, MIT, Standford, Johns Hopkins, Universiteti i Kalifornisë në Berkley etj. Në Britaninë e Madhe shteti është duke financuar “Maharishi Free School” dhe në Amerikën Latine disa Ministri të Edukimit kanë kërkuar që 2 milion studentë të instruktohen nga teknikat e MT-së dhe të praktikojnë meditimin si pjesë të kurrikulës shkollore. Presidentë, lider të spikatur të biznesit, shkencëtarë të njohur dhe artistë dhe shumë njerëz të famshëm, janë duke e praktikuar Meditimin Transhendental, madje e rekomandojnë duke e promovuar në shfaqje televizive si Oprah Winfrey, The Beatles, Clint EastWood, drejtorë filmash si David Lynch dhe Martin Scorsese, President Chissano, këngëtarja Katy Perry, menaxheri i fondeve Ray Dalio, etj.

Çfarë është Meditimi Transhendental

– Meditimi Transhendental, i mësuar nga Maharishi Mahesh Yogi, është një teknikë e thjeshtë, natyrale, një procedurë pa përpjekje që praktikohet 20 minuta dy herë në ditë ndërsa ulesh në një vend komfort me sy të mbyllur.

– Gjatë Meditimit Transhendental, mendja, pa u sforcuar, transhendenton aktivitetin mental dhe përjeton vetëdije të pastër në të gjitha burimet e mendimit, ndërsa eksperienca e trupit është një gjendje unike çlodhjeje.

– Stresi, i cili pengon aktivitetin e të menduarit dhe aktivitetin dinamik çlirohet në mënyrë të natyrshme përmes meditimit – duke rezultuar në një shëndet më të mirë, më shumë lumturi dhe suksese. Meditimi Transhendental shpalos një jetë me potenciale të plota.

– Për të siguruar një efektivitet maksimal, teknika e Meditimit Transhendental është mësuar përmes instruksioneve të personalizuara nga mësues të certifikuar nga të njëjtat mënyra sistematike siç kanë bërë edhe mëkuesit e para njëqind vjetëve.

– Më shumë se gjashtë milion njerëz në gjithë botën kanë mësuar teknikat e MT-së – njerëz të të gjitha moshave, kulturave, racave dhe feve.

– Teknika e Meditimit Transhendental është e bazuar në Traditat e Vedave antike të iluminizmit në Indi. Kjo njohuri është përcjellë nga mjeshtrit e Vedave nga njëri brez te tjetri për mijëra vjet. Më shumë se 50 vjet më parë, Maharishi na ka njohur me Meditimin Transhendental në botë, duke rikthyer njohuritë dhe përvojën e gjendjes së lartë të vetëdijes në një periudhë kritike për njerëzimin.

– Meditimi Transhendental nuk është religjion, as filozofi dhe as nuk kërkon ndonjë ndryshim në stilin e jetës. Është shumë e lehtë të mësohet dhe praktikohet nga të gjithë njerëzit.

Categories
Art dhe Kulture

Fotot / Arti i rrallë dhe punime druri me trungjet e pemëve

Artisti lind i tillë dhe përdorë çdo lloj materiali që gjen për të realizuar imazhe të veçanta dhe të bukura. Në fakt kështu ka ndodhur edhe me disa artistë të drurit, që mediat e huaja publikojnë imazhe të rralla.

Bëhet fjalë për disa punime të veçanta druri, të cilat janë në formën e dragonjve, kafsheve, njerezve apo edhe fantazamave. Si bazë materiale artistët kanë përdorur trungjet e mëdha shekullore të pemëve.

Përfaqësues të shoqërisë civile në Knaresborough, North Yorkshire, shprehen të mahnitur rreth këtyre skulpturave të rralla, të cilat arrijnë të larta deri në 20 metra.

Keto vepra jo vetem jane punime artistike të mrekullueshme, por gjithashtu do të shërbejnë edhe për rritjen e numrit të madh të turistëve në këtë vend.

Nuk do të ishte keq sikur edhe në vendin tonë të kishim artistë të tillë…

 

 

 

Categories
Art dhe Kulture

Një vështrim mbi librin “Enver Hoxha” të Blendi Fevziut

Në panairin e fundit të librit, të hapur në Tiranë nga fundi i vitit që shkoi, çudia më e madhe, e cila nuk zgjati vetëm tri ditë, ishte reklama e bujshme që i bënë disa media televizive e të shkruara, librit “Enver Hoxha” të gazetarit Blendi Fevziu. Jehona e këtij libri, që në përmasa më të vogla vazhdon edhe sot, i eklipsoi të gjithë librat e tjerë të shkrimtarëve shqiptarë dhe ata të autorëve më të shquar të botës, të cilët mbushnin stendat e panairit. Njerëzit u turrën të gjithë tek stenda ku qëndronte vetë Fevziu, i cili u jepte pa kursim e me shumë gëzim autografe blerësve të “Enver Hoxhës”, që ngjanin si blerësit e kapelave të mister Foksit, që përshkruan Iljin, në librin e tij “Krijimi i botës së re”. Sipas organizatorëve të panairit, ky ishte libri më i shitur, që i kaloi parashikimet. Mund të thuhet se brenda tri-katër ditëve, ai arriti një “rekord botëror”, në raport me numrin e popullsisë së vendit tonë. Dhe nëse çmimi “Nobel” do të jepej sipas këtij kriteri, tanimë ai do të kishte mbërritur në Shqipëri. Po një ndihmesë jo të vogël në këtë drejtim, dha edhe promovimi i mëpastajshëm i “Enver Hoxhës”, me shumë pompozitet, në Pallatin e Kongreseve, ku u dyndën politikanë, pushtetarë e diplomatë të huaj, si edhe shumë ish-miq e dashamirës të diktatorit, të cilët dikur i bënin fresk e i thurnin himne lavdie apo që hanin, pinin e dëfrenin me familjarët e të ndjerit. Këta njerëz “nuk i dinin” asokohe bëmat e Enverit, “nuk e shihnin dot” se si rripej e shtypej një popull i tërë, se si keqtrajtoheshin, internoheshin, burgoseshin e pushkatoheshin me urdhrin e tij, mijëra shqiptarë të pafajshëm, që mendonin ndryshe nga Ai; nuk e kishin marrë vesh se Ai dënoi më kot deri edhe shokët e tij të idealeve dhe të krimeve komuniste…

Dhe tani që Blendi Fevziu ua zbuloi ato “mistere” me librin “Enver Hoxha”, u mblodhën të gjithë në atë takim “gala”, për ta dënuar veprimtarinë çnjerëzore të diktatorit si dhe krimet e komunizmit, duke trokitur gotat e shampanjës. Po cila është e veçanta e këtij libri zhurmëmadh? A ka vlera të vërteta letrare apo është thjesht një gazetari, një përmbledhje pjesësh të shkëputura nga intervista, artikuj e libra të autorëve të ndryshëm? Çfarë të rejash sjell ky autor për lexuesin shqiptar? A është kjo “E para biografi” e Enver Hoxhës, siç shkruhet mbi kapak, apo vetëm një libër mediokër, siç e ka cilësuar ndokush? Pra, “Enver Hoxha” i Fevziut, a është një biografi e mirëfilltë? A paraqitet fytyra e vërtetë e diktatorit, e paretushuar? A ishte i vetëm Enveri apo kishte edhe bashkëpunëtorë në krime? Nëse ka pasur të tillë, atëherë cili është vendi që ata zënë në këtë libër? Cilët nga ata janë ende midis nesh dhe ndihen edhe më mirë, madje edhe më të lumtur se sa më parë; ndërkohë që shteti demokratik u ka lidhur pensione suplementare dhe u ka dhënë tituj nderi e medalje nga më të lartat? Përgjigjet e këtyre pyetjeve, do t’i gjejë vetë çdo lexues i vëmendshëm, që njeh realitetin shqiptar, sapo të mbarojë së lexuari këtë “biografi”.

Ajo që bie në sy, fillimisht, është ndërtimi i brendshëm i këtij libri, (kompozicioni), që fillon me vdekjen e diktatorit, për të kaluar fill tek ngjitja e tij në majën e pushtetit, duke vijuar pastaj me tema të tjera, për t’u kthyer përsëri e për të përfunduar me vdekjen e Hoxhës. Por, mbas një leximi “me laps në dorë”, ajo që të befason më shumë, është numri jashtëzakonisht i madh i gabimeve të shtypit dhe i atyre gjuhësore: mbi njëqind e tridhjetë e tetë! Kjo flet për një punë të nxituar, “me goditje të përqendruar”, të përfunduar në “qershor-gusht 2011”, siç duket, për të kapur “Panairin e librit”, gjë që u arrit “me sukses”… Për këto gabime, të pakorrigjuara as në fundin e librit, siç veprohet zakonisht, nuk mund të qortohet vetëm korrektori, por edhe vetë autori, i cili duhej t’i kishte hedhur një shikim të fundit librit, përpara se të kalonte për shtypshkrim. Ndofta në Evropë, një libër me kaq shumë gabime, do të konsiderohej “jashtë standardit”. Por, tek ne këta janë të kalueshëm, sipas vlerësimit “Buono per Albania”.

Në këtë libër, lexuesi ndeshet edhe me disa pasaktësi shprehjesh, datash e faktesh historike, të palejueshme për një libër serioz, të një të diplomuari për Gjuhë e Letërsi, në Universitetin e Tiranës, i cili është marrë edhe me histori, e që ka një përvojë 20-vjeçare në gazetari.  Po le ta vërejmë së bashku, faqe për faqe, librin “Enver Hoxha” të Blendi Fevziut:

Faqe 10: “Prej vitit 1963 (Sulo Gradeci – shënimi im), fiksonte me të gjithë ngjarjet e jetës së shefit dhe të familjes; filmime të gjata, ku Hoxha shfaqej lirshëm, pa kujdesin dhe pompozitetin e pamjeve zyrtare, atyre që pushtonin ekranet e kinemave dhe të televizioneve.

– Në ato vite, në Shqipëri kishte disa kinema; por, vetëm një televizion, atë shtetërorin.

Faqe 11: “A e di që fuqia e tij mitike, ajo që e ka bërë të kontrollojë çdo gjë në jetën e një populli prej 3.5 milion banorësh, këtu s’ka më vlerë?

– Në atë kohë, Shqipëria nuk kishte një popullsi prej 3.5 milion banorësh. Sipas regjistrimit të vitit 1980, vendi ynë kishte 2.675.000 banorë. Në vitin 2001, numri i banorëve ishte 3.069.275.

Faqe 18: “Pak vetë e mbanin mend (Enver Hoxhën – shënimi im) tek shërbente në një tregtore cigaresh dhe pijesh, njëherësh edhe kafene e vogël, të quajtur “Flora”, pronë e paraardhësit të tij, kryeministrit kolaboracionist Ibrahim Biçakçiu, që sapo ishte burgosur.

– Kur Enver Hoxha me qeverinë e tij hynë në Tiranë, më 28 nëntor 1944, Ibrahim Biçakçiu ende nuk ishte burgosur. Ai u arrestua në Shkodër, në dhjetorin e atij viti.

Faqe 20: “Pas viteve ’90 dëshira për ta treguar historinë e Enver Hoxhës dhe të karrierës së tij ashtu siç ishte reale, shpesh i zhyti rrëfimtarët në kurthin e kalimit të cakut, të denigrimit pa shkak dhe të memuaristikës së diktuar nga zhvillimet e ditës. Enver Hoxhën u orvatën ta zhdukin nga çdo piedestal, duke nisur nga pyetjet bazike: A kishte qenë ai realisht komunist? A kishte qenë ai i pari i Partisë apo e kishte uzurpuar Partinë që mori pushtetin në dorë? Pothuajse askush nuk pati kthjelltësinë të kuptonte se e gjitha kjo kishte pak rëndësi.

– Qartësisht, Fevziu shpreh keqardhjen që Enver Hoxhën “e zhdukën nga çdo piedestal”. Sipas tij, ka “piedestale”, mbi të cilat diktatori mund të qëndronte; por, ai nuk tregon se cilat janë ato.

Për autorin e kësaj biografie, “pak rëndësi ka” që të tregohet për brezin e sotëm, nëse Enver Hoxha ka qenë “realisht komunist” ose jo dhe nëse ai “e kishte uzurpuar Partinë”. Kjo është me të vërtetë e çuditshme.

Faqe 21: Duke folur për pesë ditëlindjet e ndryshme të Enver Hoxhës, të regjistruara në kohë dhe vende të ndryshme: 12 maj 1908, 17 qershor e 3 tetor (vitet 1929 e 1930), 3 shtator e 16 tetor, autori i “biografisë” thotë se “Janë me gjasë produkt i kaosit që shoqëronte Shqipërinë në atë kohë.” Por, ai nuk tregon se kjo bëhej me vullnetin e vet Enver Hoxhës, për nevoja falsifikimi e fshehjeje të identitetit; dhe se kjo nuk u ndodhte të gjithëve. E vërteta është se regjistrat e Gjendjes Civile të asaj kohe (vitet 1929 e 1930), kanë qenë shumë më të sakta se sa këto të sotmet.

Faqe 26: “Familja Hoxha duket se mori vendim që djali i saj i vetëm të shkollohej në Korçë, Liceu Francez i së cilës ishte pa dyshim shkolla më e mirë në vend.

– Nuk mund të thuhet se “Liceu Francez ishte pa dyshim shkolla më e mirë në vend”, por “ndër më të mirat”.

Sepse të tilla ishin edhe “Shkolla Teknike Shqiptare” e Tiranës, e drejtuar nga amerikani Harri Fulc; Shkolla Normale e Elbasanit, Shkolla Tregtare e Vlorës, Gjimnazi i Shkodrës, Shkolla Bujqësore e Kavajës, Instituti Femnor “Nana Mbretneshë” në Tiranë e ndonjë tjetër.

Faqe 27: “Enver Hoxha 19-vjeçar mbërriti në qytetin e fisëm juglindor.”

– Përse Korça, ndryshe nga qytetet e tjera, qenka një “qytet i fisëm”?

Faqe 28: “Ajo (Sabiha Kasimati – shënimi im) nuk u angazhua në politikë, por u arrestua për atë që njihet si “incidenti i bombës” në Ambasadën Sovjetike në vitin 1953 dhe u pushkatua pa gjyq.

– Ajo ngjarje nuk ka ndodhur në vitin 1953, por në shkurt të vitit 1951.

Faqe 29: Atë që u hodh në oborrin e Ambasadës Sovjetike më 19 shkurt 1951, Blendi Fevziu e quan “bombë ‘Molotov’”. Por askush, në asnjë dokument nuk e ka quajtur kështu. Në procesverbalin e mbledhjes së Byrosë Politike të K.Q. të PPSH-së, të mbajtur më 20 shkurt 1951, shkruhet se ajo ishte vetëm “një dinamit i mbështjellë me letër dhe i lidhur me një fitil… që ka bërë një zhurmë të fortë.” Ndërsa “bomba Molotov”, është një shishe me lëndë djegëse, që djeg por nuk bën “zhurmë të fortë”.

Faqe 33: “(Bahri Omari – shënimi im), me gjasë paguhej nga jugosllavët dhe nga vetë italianët për ta përdorur në një moment kur raportet e tyre me Zogun mund të ndërlikoheshin.”

– Historia, biografia apo çdo libër tjetër që flet për personalitete e ngjarje historike, nuk shkruhet “me gjasa”.

Në këtë rast, Fevziu ka imituar Enver Hoxhën, duke e paraqitur – pa fakte e dokumente – edhe Bahri Omarin si agjent të dyfishtë apo poliagjent.

Faqe 43: “… 20 vjet më parë Pipa kishte botuar edhe në formën e një fletë volanti komentet e tij për jetën e lirë seksuale të Hoxhës dhe sidomos për orientimin e tij homoseksual. Ajo fletë që qarkulloi në emigracion, afërmendsh që ra edhe në duart e Ministrisë së Brendshme në Shqipëri: një dokument që, me shumë gjasë, duhet të ketë ndikuar fort në eliminimin e Mehmet Shehut, në vitin 1981.

– Nuk mund të besohet që “me shumë gjasë” të ketë qenë ajo fletë, që “ndikoi fort” dhe që e çoi në vdekje Mehmet Shehun. Çështja e tij nuk duhet të merret aq përciptas, sepse rrënjët ishin shumë të thella.

Faqe 43-44: “Pas vitit 1991 kjo zhurmë (për homoseksualitetin e Enver Hoxhës – shënimi im), për të cilën mund të dënoheshe me vdekje në Shqipëri në se shkonte në vesh të Sigurimit të Shtetit, u bë një lloj akuze thuajse publike. U përmendën emra gay-sh të famshëm tiranas etj., të cilët, sipas traditës orientale, e paskëshin pasur Hoxhën dylber të tyrin, por deri sot, përveç thashethemnajës, askush nuk ka dhënë ndonjë fakt në këtë drejtim: asnjë prej miqve të tij të vjetër, edhe prej atyre pak që mbijetuan, nuk ka ditur të thotë diçka konkrete për këtë dimension të tij.

– “Zhurma” dhe “akuzat” për atë ves të Enver Hoxhës, kanë filluar që në rininë e tij dhe jo “pas vitit 1991”.

Për këtë çështje, Blendi Fevziu, haptas merr rolin e avokatit mbrojtës të diktatorit, duke i hedhur poshtë dëshmitë e shumta të “miqve të tij të vjetër”, bashkënxënësve e bashkëqytetarëve, të cilat i quan “thashethemnajë”. Ai kërkon “diçka konkrete për këtë dimension” të Hoxhës (ndofta ndonjë foto pornografike, filmime a incizime me përgjues dhe kamera të fshehta, apo me mjete të tjera, që aso kohe nuk ekzistonin.) Për këtë “pastrim” që ai kërkon t’i bëjë figurës së Enver Hoxhës, ithtarët e tij duhej ta falënderonin Blendi Fevziun e jo ta digjnin atë libër.  Por, duke u orvatur ta nxjerrë fare të larë personazhin e tij, për sa i përket atij “dimensioni”, autori

– pa dashur – e përforcon më shumë dyshimin, kur vijon të tregojë më tej:

Nuk është çudi që, më shumë se një anë e jetës së tij, kjo të ketë qenë një etiketë që i mbeti nga frekuentimi i rretheve të Lucien Vogel-it në Paris në mes të viteve ’30, rrethe në të cilat ndikimi i gay-ve ishte shumë i fortë dhe pikërisht për këtë arsye, si dhe për akuzat që po bëheshin gjithnjë e më publike dhe po ktheheshin në skandale, Kominterni vendosi të mos i financonte më.” Sipas Fevziut, përkundër proverbit “më trego se me kë rri, të të them se cili je”, djaloshi simpatik e i papunë, Enver Hoxha, nuk ishte i atillë, por i mbeti ajo “etiketë”, nga shoqërimi me homoseksualët e Francës. Sipas tij, për atë akuzë, mungojnë prova të tjera “ konkrete”. Një mbrojtje si kjo, deri më sot nuk ia kishte bërë askush “dimensionit” të Hoxhës.

Faqe 46: Blendi Fevziu e merr nën mbrojtje Enver Hoxhën edhe për kohën e qëndrimit në Bruksel, si sekretar pranë Konsullit të Nderit të Shqipërisë në Belgjikë, kur për sjellje të padenjë dhe për vjedhjen e arkës së Konsullatës gjatë shërbimit të tij, e përjashtuan nga ajo punë. Për këtë ngjarje kanë folur e kanë shkruar disa studiues dhe dëshmitarë të asaj kohe. Por, autori i “Enver Hoxhës” nuk i merr parasysh fare ato dhe shpreh bindjen e vet të patundur se : “Ka shumë gjasë (përsëri me “gjasa” – shënimi im) që të gjitha këto të jenë fryt i fantazisë së kundërshtarëve të tij përderisa asgjë nuk është vërtetuar zyrtarisht.” Mirëpo, largimi i tij nga puna u bë zyrtarisht dhe Blendi nuk tregon shkakun e vërtetë, duke lënë të kuptohet se ishte diçka normale. Pra edhe në këtë rast i jep “pafajësinë” Enver Hoxhës. Rrëfimet e dëshmitarëve për aventurat dhe skandalet e Hoxhës në Bruksel, ai i konsideron si “fryt i fantazisë së kundërshtarëve të tij”; ose – e thënë ndryshe – i atyre që “nuk ia donin të mirën Partisë dhe shokut Enver”.

Faqe 49: Në vijim të avokatisë së tij, autori e paraqet Enver Hoxhën edhe si djalë të urtë e namusqar, pa asnjë histori dashurie me femrat, përveç asaj me Nexhmijen. Ai shkruan se “sipas asaj çfarë rrëfenin miqtë e tij, i pëlqenin femrat”. Por, këtë e vë menjëherë në dyshim, sepse – sipas tij – “nuk përmendet emri i ndonjë femre konkrete, me të cilën ai të jetë shoqëruar ose për të cilën të ketë pasur simpati në atë kohë.” Mirëpo, këtë pretendim të Fevziut e përgënjeshtron vetë Hoxha, në librin e tij “Mes njerëzve të thjeshtë”, botuar në Tiranë, më 1984, në kapitullin “Disa kujtime për Tefta Tashkon dhe vëllezërit e saj, Gaqon dhe Alekon”. Në lidhje me këtë, Kastriot Myftaraj, në librin e tij prej 500 faqesh, “Jeta e fshehur e Enver Hoxhës”, Tiranë 2008, faqe 159, shkruan: “Midis Enver Hoxhës dhe Tefta Tashkos lindi një dashuri me shikimin e parë. Tefta Tashko (1910-1947), një artiste që kishte studiuar në Francë u godit si nga një rrufe, nga djaloshi i pashëm dhe që gjithë jetën e vet ushtronte një manjetizëm diabolik mbi njerëzit…

Tefta që në takimet e para filloi ta thërriste Enverin me shkurtimin përkëdhelës “Eno”. Më pas, ajo djalit të saj të lindur në 1943, do t’i vinte një emër të çuditshëm “Eno”.” Të tjerë kanë folur e shkruar për njohjen e Hoxhës me njërën nga të gjashta motrat e mbretit Zogu i Parë, me atë më të voglën e më të bukurën, Maxhiden, si dhe për qëllimin e tij për t’u fejuar me atë. (Gazeta “Sot”, 29 tetor 2011, Kastriot Myftaraj: “Fejesa me motrën e vogël të Zogut, Princeshën Maxhide…”. Gjithashtu, dihet dashuria e njëanshme dhe urrejtja e Enver Hoxhës për intelektualen gjirokastrite, Musine Kokalari, si dhe për Sabiha Kasimatin, mbi të cilat më pas u hakmor egërsisht, i fyer nga mospranimi i tyre. Po kështu, në një të përditshme të disa muajve më parë, është treguar mbi dëshirën dhe përpjekjen e Enver Hoxhës, për të shtënë në dorë një italiane të bukur, që gjendej familjarisht në Gjirokastër. Për mospranimin nga ana e saj, ai do të hakmerrej pak vite më vonë, kur mori pushtetin, duke ia dënuar dhe dërguar të shoqin në burgun e Burrelit, ku edhe vdiq. Këto që përmendëm e që tanimë dihen, si dhe të tjera si këto, për Blendi Fevziun, nuk kanë qenë  “femra konkrete”, por abstrakte. Ai nuk don të besojë as Vedat Kokonën, të cilin vetë e citon, teksa tregon për Enver Hoxhën: “Është e kolme, – më tha. – Është nxënësja e ime…”. Pra, Enveri “i urtë” e “i ndershëm”, i shikonte me sy epshor edhe nxënëset e veta, pa le pastaj të tjerat.

Faqe 60: “Ai (Beqir Ajazi – shënimi im) e kujton kështu atë takim, që do të ishte i fundit me profesorin dhe mikun e Liceut, (Enver Hoxhën – shënimi im), njeriun që më pas do ta shihte nga burgu në TV ose në tribunat e kongreseve, por nuk do t’ia shtrëngonte dot dorën kurrë më.

– Beqir Ajazi ka qenë në burg në ato vite, kur Shqipëria nuk kishte ende televizion (1944-1954).

Faqe 73: “Një komitet prej 7 vetash, i përbërë nga Qemal Stafa, Koçi Xoxe, Ramadan Çitaku, Gjin Marku, Tuk Jakova, Kristo Themelko dhe Enver Hoxha, do të kryente funksionet deri në mbledhjen tjetër.

– Këtë komitet “prej 7 vetash”, autori herë e quan “Komitet Qendror” dhe herë “Byro”, duke e reduktuar në 5 veta: “I barabartë mes 5 anëtarëve të tjerë, Hoxha nisi të marrë në dorë drejtimin e Partisë pa pyetur për vendimet e Mbledhjes Themeluese”. E shprehur në këtë mënyrë, rezultojnë gjashtë vetë: Enveri me 5 anëtarë të tjerë.

Faqe 75: Autori i librit nuk tregon se si komiteti “prej 7 vetash” përfundoi me “5 anëtarë”; ndërkohë që shkruan se: “Praktikisht, në mungesë të një sekretari të parë dhe me një komitet me 5 anëtarë, ishte Miladin Popoviçi ai që drejtoi PKSH-në që prej 8 nëntori 1941 e deri më 18 mars 1943.”

Faqe 87: “ai (Sejfulla Malëshova – shënimi im) u degradua derisa u internua në Fier.”

– Për Sejfulla Malëshovën nuk është e përshtatshme fjala “u degradua”, mbasi ai nuk ishte ushtarak.

Në këtë rast, ajo fjalë mund të merret me kuptimin e “prishjes a rënies shkallë-shkallë të vlerave të tij” (Shif

“Fjalori i gjuhës së sotme shqipe”, Tiranë 1980, faqe 300); mund të kuptohet edhe si “degradim moral” apo

“degradim si njeri”. Po në të vërtetë, Sejfulla Malëshova qëndroi lart moralisht, deri në fund të jetës së tij.

Faqe 92: “Ai (Sadik Premtja – shënimi im) u kap në pritë….. Premtja i shpëtoi pusisë, u njoftua në kohë dhe arriti të arratisej.”

– Këtu, autori kundërshton vetveten, sepse “prita” dhe “pusia” janë e njëjta gjë, janë sinonime. Fjalia e dyte, kundërshton të parën: i shpëtoi pusisë se u njoftua në kohë dhe arriti të arratisej; pra, nuk u kap në pritë.

Faqe 92: “(Sadik Premtja – shënim im) U vendos në Francë, ku jetoi për afro 47 vjet duke punuar punëtor i thjeshtë dhe i sfilitur nga paranoja se Sigurimi shqiptar e ndiqte dhe Hoxha donte ta eliminonte.”

– Sadik Premtja nuk vuante nga sëmundja psikike e paranojës, por atë e ndiqte me të vërtetë Sigurimi për ta vrarë, mbasi Enver Hoxha e kishte dënuar me vdekje që nga koha e luftës, kur ishte në Shqipëri. Në këtë çështje,

Fevziu është konfuz dhe kundërshton thëniet e veta, kur shkruan më tej:

“Ndonjë tentativë e tillë nuk faktohet, por në dokumentet e Arkivit të MPB dëshmohet një rast kur Llambi Peçini, që ndodhej në Paris, ka tentuar ta vrasë atë. Po ashtu gjenden plot letra, në të cilat agjentët shqiptarë në

Paris instruktohen të japin të dhëna të detajuara për vendndodhjen e Premtes, për angazhimin e tij dhe sidomos për lidhjet e tij dhe miqësitë që kishte atje me emigracionin shqiptar.”

– E pra, çfarë faktesh e dokumentesh të tjera kërkon Fevziu, për t’u bindur se nuk kemi të bëjmë me “paranojë” apo me “halucinacione” të Sadik Premtes, por me një përndjekje reale, të vazhdueshme e këmba-këmbës, nga agjentët e Sigurimit shqiptar, që kërkonin ta vrisnin?

Faqe 110: “Vrasjen e Mustafa Gjinishit, sipas të dhënave të mësuara së fundmi, e kishte ekzekutuar Liri Gega dhe Ndreko Rino.

– Përse autori nuk ua tregon lexuesve, burimin e atij informacioni që “e ka mësuar së fundmi”? Më tej ai flet për vrasjen e Liri Gegës shtatzënë, nga regjimi i Hoxhës, “në mes të viteve ‘50”. Por, nuk thotë asnjë fjalë më shumë për Ndreko Rinon, pjesëmarrës në vrasjen e Gjinishit dhe në krime të tjera, emrin e të cilit -për çudi- e mban sot një rrugë në Tiranë. Ai mund të tregonte, për shembull, se si me urdhrin e Enver Hoxhës dhe si besnik i tij, majori Ndreko Rino u dërgua në Veri, tok me Mehmet Shehun e të tjerë, ku kryen një operacionin shfarosës, me vrasje fshatarësh të pafajshëm, grabitje bagëtish e pasurish të tjera dhe djegie shtëpish. Ato krime e masakra të tmerrshme, të urdhëruara nga Enver Hoxha, që nuk i patën kryer as pushtuesit e huaj, Blendi Fevziu do t’i kishte parë të shkruara në dokumente, raporte, urdhra dite, etj., me firmat e autorëve të tyre, po të kishte marrë mundimin të shkonte deri në Arkivin Qendror të Shtetit dhe të shihte – të paktën – Fondin 14/AP STR, Dosja nr. 215, të vitit 1945.

Faqe 114: “Në atë kohë, (shtator 1943 – shënimi im), komunistët diku vetëm e diku me forcat e “Ballit Kombëtar”, kontrollonin pothuajse gjithë qytetet e tjera të Jugut të Shqipërisë.”

– Mbas prishjes së “Marrëveshjes së Mukjes”, të 1-2 gushtit 1943, komunistët nuk kanë bashkëpunuar kurrë më, me forcat e “Ballit Kombëtar”, po ishin në luftë për jetë a vdekje, mbasi synonin marrjen e pushtetit dhe qeverisjen vetëm, pa forcat nacionaliste të “Ballit” e të “Legalitetit”.

Faqe 120: Duke shkruar për Abaz Kupin, autori e cilëson atë si “Trim, me një karizëm të lindur, por padyshim edhe brigand.”

– Fjala “brigand” mungon në “Fjalorin e Gjuhës së Sotme Shqipe” të vitit 1980. Sipas “Fjalorit Kryesor të Frëngjishtes”, “brigand” do të thotë: njeri që merret me vjedhje e grabitje. E njëjtë me fjalët: bandit, keqbërës, hajdut. Një emërtim të tillë për Abaz Kupin (Bazin e Canes), nuk e gjejmë tek jetëshkrimi i tij, në “Fjalorin Enciklopedik Shqiptar”, faqe 1417, të vitit 2008. Këtë epitet, që nuk ia kanë vënë atij as kundërshtarët politikë,

B. Fevziu e gjen me vend ta përdorë tek libri “Enver Hoxha”!

Faqe 120: “Bazi i Canes (Baz shkurtimi i emrit Abaz, Cane emri i së ëmës).”

– Këtë gafë, autori nuk duhej t’ia kishte lejuar vetes; sepse me hamendje dhe pa pyetur askënd, ka bërë “nënë”, babën e Abaz Kupit! Në të vërtetë, ashtu siç është “Baz” shkurtimi i emrit Abaz, edhe “Cane” është shkurtimi i emrit Hasan, që mbante i ati dhe jo e ëma e Abazit. Nëna e tij quhej Mahmudije dhe shkurtimisht i thërrisnin Dudije ose Dude.

Faqe 136: Është përsëritur “Letra që Nexhmija i dërgon E. Hoxhës, më 14 tetor 1943”, e cila është dhënë edhe një herë tjetër në faqen 82. Duket sikur ky është i vetmi dokument, që ka mundur të gjejë ose që ka dashur të paraqesë B. Fevziu, për “Panterën e zezë”, në këtë libër, ku ajo nuk shfaqet si e tillë. Kuptohet se Nexhmija nuk mund të dalë “e zezë” vetëm se në moshën 19-vjeçare i ka dërguar një copë letër shokut Enver, me të cilën spiunonte disa nga shokët e luftës, dhe që si përfundim ata nuk morën asnjë ndëshkim. Si anë e dobët e saj, është treguar edhe qëndrimi mospërfillës ndaj shoqes së vjetër të shkollës e të luftës, më pas kundërshtare politike, Liri Belishovës, duke mos i dhënë mundësinë t’i qëndronte pranë në çastet e fundit të jetës, vajzës së vet të shtruar në spital. Por, në të gjithë librin nuk gjendet asnjë dokument apo fakt tjetër, që do të mund ta bënte Nexhmije Hoxhën kriminele, apo bashkëpunëtore në krime. Thuhet vetëm se ajo ishte tepër serioze dhe e vrazhdë me vartësit e saj. Po serioziteti dhe rigoroziteti në punë, nuk mund të konsiderohen si anë negative të saj, përderisa asnjë nga nëpunësit dhe ata që e rrethonin nuk ka treguar ndonjë rast ndëshkimi prej asaj.

Nga Tanush Kaso