Categories
Analiza Bota

Kush do tërhiqet: Erdogani apo Asadi?

Nga Jonathan Marcus, BBC

Konflikti në Siri ka pasur prej kohësh një aspekt të dyfishtë- luftë civile dhe luftë e ndyrë- me disa aktorë të jashtëm që mbështesin palët me qëllimet e tyre strategjike.

Tani, teksa konflikti në veriperëndim të Sirisë po i afrohet fundit, këto dy aspekte po shkrihen në një fuçi baruti, shpërthimi i së cilës do ketë ndikim të thellë përtej Lindjes së Mesme.

Idlibi është provinca e fundit siriane ku territore të rëndësishme mbeten në duart e rebelëve.

Në vitin 2017, u duk se Rusia dhe Irani (mbështetëset kryesore të regjimit sirian) dhe Turqia (mbështetësja kryesore e grupeve rebele) arritën një marrëveshje:

-Do ketë armëpushim.

-Të gjithë këta aktorë do kenë njëfarë prezence në zonë.

-Rebelët do çarmatosen.

-Turqia do të vendosë disa posta mbikëqyrjeje në zonë.

A ishte kjo një marrëveshje për të blerë kohë? Vështirë të thuhet. Por sulmet e fundit të qeverisë siriane në Idlib, mbështetur nga ajri prej Rusia dhe nga milicia iraniane në terren, i kanë dhënë fund shpresës për një marrëveshje.

Forcat e regjimit sirian kanë bërë progres domethënës, duke fituar disa zona të rëndësishme, kurse pozicionet turke janë izoluar.

Gjatë javëve të shkuara, forcat turke dhe siriane janë zhytur në konflikt: Ankaraja ka dërguar më shumë trupa dhe presidenti Erdogan ka lëshuar një ultimatum që trupat siriane të tërhiqen nga zona e de-përshkallëzimit.

Luftimet kanë vazhduar gjithsesi.

në fillim të javës, forcat opozitare siriane, të mbështetura nga Turqia, kërkuan të rimarrin qytetin Saraqeb, një pikë e rëndësishme strategjike. Presidenti Erdogan tha të enjten se zhvillimet në Idlib tregojnë se gjërat janë në favor të Turqisë.

Pastaj, më vonë të enjten erdhi sulmi ajror shkatërrimtar ndaj forcave turke.

Turqit kanë akuzuar Forcat Ajrore Siriane, edhe pse është e qartë se avionët rusë janë përfshirë në luftimet e fundit.

Mundësia, për ta thënë më fort se kaq, është që avionët rusë kanë goditur forcat e një vendi anëtar të NATO-s, duke e rënduar më shumë situatën.

Por pavarësisht nacionalitetit të avionëve të përfshirë, kjo që ndodhi mund të jetë gjithçka, por jo aksidentale.

Flitet për një karvan të ushtrisë turke të sulmuar, kurse avionët shënjestruar pikërisht vendqëndrimet e ushtrisë turke.

Turqia është përgjigjur me zjarr të rëndë. Skena është hapur për një konfrontim të hapur mes Turqisë dhe Sirisë.

E gjitha kjo ngre shumë pikëpyetje.

A do të zmbrapset Ankaraja apo Damasku? A mundet që Moska- e cila nuk shihet si palë neutrale- të nxisë de-përshkallëzimin?

Dhe a ka ndonjë mënyrë për të bindur regjimin sirian që të ndalë ofensivën e gjerë në Idlib?

Kjo duket e dyshimtë pasi presidenti sirian, Bashar al-Assad duket se synon të marrë përsëri kontrollin mbi zonë dhe rusët po e mbështesin në këtë qëllim.

Tragjedi njerëzore

Këto janë pyetje më urgjente.

Por ka edhe të tjera me një natyrë më themelore: se çfarë po ndodh në terren.

Çfarë tragjedie njerëzore po zhvillohet? Në dimrin sirian, qindra-mijëra njerëz janë zhvendosur për herë të dytë dhe të tretë.

Turqia ka pritur disa nga 3.7 milionë refugjatët. Mendohet se mund të jenë mbi dy milionë njerëz të tjerë gati për t’u arratisur drejt kufirit turk.

Turqia ka qenë bujare me emigrantët, por tashmë kjo po bëhet çështje e nxehtë në politikën e brendshme. Egërsimi i Turqisë mund të dërgojë një valë tjetër emigrantësh drejt Europës.

Gjithmonë është thënë se problemi i Sirisë nuk është vetëm i Turqisë, por edhe i Europës.

Por presidenti turk, Erdogan nuk ka shumë miq në Perëndim për momentin. Marrëdhëniet e Turqisë me NATO-n dhe Uashingtonin janë të tensionuara.

Roli prej spektatori i SHBA

Ajo që po shohim në Idlib është kufizimi i politikës së jashtme të Erdogan: një përpjekje e dështuar për trekëndësh mes Uashingtonit dhe Moskës.

Gjithçka duket një lëmsh i tmerrshëm dhe duket se nuk ka asnjë aktor të jashtëm që mund të veprojë për të ulur tensionet, përveç Rusisë.

Kjo është masa e dështimit të administratës së Trump në Lindjen e Mesme.

Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Mark Esper foli me homologun e tij turk dhe sipas një deklarate të Pentagonit, të dy diskutuan për ‘agresionin brutal të regjimit të Assad në Idlib, agresion që mbështetet nga Rusia dhe Irani’.

Por Uashingtoni ka qenë kryesisht spektator në Siri që kur presidenti Trump pranoi inkursionin turk në Siri.

Ndoshta një valë e re refugjatësh sirianë do të inkurajojë njëfarë veprimi të bashkërenduar ndërkombëtar.

Por loja përfundimtare brutale në Idlib dhe gjendja shumë e rëndë e njerëzve mbetet një tregues i tmerrshëm i gjendjes aktuale të diplomacisë botërore dhe sjelljes egoiste të kaq shumë aktorëve.

Categories
Bota

Debat përvëlues Francë – Brazil për zjarret në Amazonë, Bolsonaro: Pse ia kanë vënë syrin?

Udhëheqësit e Francës dhe Brazilit shkëmbyen fjalë të ashpra në lidhje me zjarret në Amazonë. Siç njofton korrespondenti i Zërit të Amerikës, Steve Baragona, ekspertët paralajmërojnë ndërkohë se sezoni i zjarreve në pyllin më të madh të botës nuk ka arritur ende kulmin e tij.

Zjarret që digjen në mbarë Amazonën çlirojnë sasi kolosale të dioksidit të karbonit në një kohë kur ekspertët thonë se botës i duhen pemët për të përthithur këtë gaz që shkakton ngrohjen e planetit.

Shkencëtari i NASA-s Doug Morton thotë se zjarret mund të përkeqësohen.

“Rajoni është vetëm në mesin e sezonit të thatë. Zjarret që fillojnë sot dhe që dalin nga kontrolli, mund të digjen për shumë javë në vazhdim”, thotë zoti Morton.

Zoti Morton thotë se në dallim nga zjarret që digjen në Bolivinë fqinje, zjarret e Brazilit duket se do të sjellin krijimin e hapësirave për bujqësi masive.

“Që të krijohet një tymnajë kaq e lartë që arrin në atmosferë, duhet të digjet një lloj zjarri me intensitet të lartë, lloji i zjarrit që krijohet kur u vendoset zjarri njëkohësisht mijëra hektarëve të parapërgatitur dhe të tharë nga dielli”, thotë zoti Morton.

Presidenti brazilian Jair Bolsonaro premtoi gjatë fushatës elektorale vendosjen e pyjeve në funksion të zhvillimit.

Mbi 160 mijë zjarre janë shfaqur këtë vit përgjatë Amazonës braziliane. Kjo shifër është nën rekordin e vendosur në vitet 2000, kur shpyllëzimi arriti kulmin.

Megjithatë, numri i zjarreve është 60% më i lartë se viti i kaluar, duke ngritur kështu shqetësimet se po sinjalizohet rikthimi tek shpyllëzimi masiv.

Vendet më të industrializuara premtuan dhjetëra milionë dollarë për të luftuar zjarret.

Zoti Bolsonaro ngriti pikëpyetje rreth motivimit të tyre.

“A ndihmon ndonjëri dikë tjetër, që nuk është i varfër, pa pritur diçka në këmbim? Përse ia kanë vënë syrin Amazonës? Çfarë kanë dëshiruar prej kohësh nga ajo zonë?”, u shpreh zoti Bolsonaro.

Ai shkëmbeu fjalë të ashpra me Presidentin francez Emmanuel Macron. Zoti Macrone akuzoi se po gënjen për angazhimet mjedisore.

Bolsonaro thotë se Franca dëshiron ta trajtojë Brazilin si një koloni.

Një koment i tij në Facebook që ofendoi bashkëshorten e zotit Macron, e nxehu situatën më tej.

“Është për të ardhur keq. Pikë së pari për të dhe për brazilianët. Mendoj se grave braziliane u vjen pa dyshim zor të lexojnë çfarë shkruan presidenti i tyre. Mendoj që brazilianët, një popull i mrekullueshëm, janë paksa të turpëruar nga sjellja e tij dhe kërkojnë që presidenti i tyre të sillet në mënyrën e duhur me të tjerët”, tha zoti Macron.

Ndërsa zjarret vazhdojnë të digjen, zoti Bolsonaro tha se do ta rimarrë në konsideratëndihmën e ofruar nga G-7ta për të luftuar zjarret, nëse zoti Macron tërheq ofendimet, siç i quajti ai./VOA

Categories
Bota

Ministrat dhe deputetët përdorin transportin publik. A e dini se ku?

Sado interesante dhe e pabesueshme të duket, Suedia nuk u ofron luks apo privilegje politikanëve të saj pasi ata jetojnë si qytetarët e tjerë të zakonshëm të vendit. Ministrat suedezë dhe deputetët nuk kanë makina zyrtare ose shoferë privatë, ata udhëtojnë duke shfrytëzuar mjetet e transportit publik si të gjithë të tjerët, pra autobusë ose trena, raporton “The Guardian”.

Po ashtu, ministrat suedezë nuk kanë imunitet dhe gjykohen nga drejtësia si kushdo tjetër nëse është i dyshuar. Një tjetër gjë interesante për politikanët suedezë është se ata nuk kanë sekretarë apo sekretare të tyren dhe zyrat e tyre raportohet se janë shumë të vogla.

“Unë jam ai që i paguaj politikanët dhe nuk shoh asnjë arsye t’u jap atyre një jetë luksoze” tha Joakim Holm, një qytetar suedez.

Politikanët që shpenzojnë para në taksi në vend që të përdorin transportin publik përfundojnë në titujt e lajmeve, pasi edhe kryetari i parlamentit ka një abonim për transportin publik, raporton KP.

Vetëm kryeministri, megjithatë, ka luksin të përdorë një makinë. Politikanët suedezë nuk fitojnë shumë pasi pagat e tyre janë pothuajse dy herë më shumë se ajo e një mësuesi të shkollës fillore. Madje, për zyrtarë të nivelit komunal, si asamblistë të cilët i njohim ne, nuk ka as pagë dhe as zyrë, dhe ata duhet të punojnë nga shtëpia.

Categories
Bota

Pas arrestimit në Londër, kundërshtohet ekstradimi i Assange në SHBA

Julian Assange do të dalë përpara gjykatës së Londrës më 2 Maj, ku pritet të ketë një vendim për ekstradimin e tij në Shtetet e Bashkuara. Arrestimi i tij të enjten erdhi pas një vendimi të autoriteteve të Ekuadorit për t’i hequr azilin polik pas 7 vitesh qëndrimi në ambasadën e këtij vendi në Londër. Për kryeredaktorin e Wikileaks, arrestimi i Assange është sulm ndaj fjalës së lirë.

“Shtetet e Bashkuara duan të përcjellin një mesazh. Ky mesazh nuk i drejtohet Assange, por gazetarëve në gjithë botën, se ata nuk duhet t’i presin rrugën një superfuqie që ka në dorë çdo gjë”.

Arrestimin e Assange e kundërshtoi edhe lideri i laburistëve britanikë, Jeremy Corbyn, i cili në Tëitter shkroi se qeveria e Londrës duhet ta refuzojë ekstradimin e tij në SHBA. Sipas tij, Assange i shërbeu të vërtetës duke ekspozuar krimet e ushtrisë amerikane në Irak e Afganistan.

Kreu i Wikileaks mund të merret nën hetim edhe për skandalin e ndërhyrjes ruse në presidencialet amerikane të 2016-s, pas publikimit të email-eve të Hillary Clinton, që dyshohet se u grabitën nga hakerat e shërbimeve sekrete ushtarake ruse.

Prokurorët në Shtetet e Bashkuara e akuzojnë Assange për konspiracion me ish-pjesëtaren e stafit të zbulimit ushtarak amerikan Chelsea Manning. Ajo vuan dënimin në burgjet amerikane pasi u shpall fajtore për zbulimin e qindra mijëra materialeve të klasifikuara që faktonin shkeljet e ushtrisë amerikane në Irak e Afganistan.

Falë bashkëpunimit me Assange, dokumentet sekrete ose “Kabllogramet” siç u quajtën, u bënë publike në gjithë botën përmes Wikileaks në vitin 2010.

Categories
Bota Personazhe

Arrestohet bashkëthemeluesi i Wikileaks, Julian Assange

Bashkëthemeluesi i Wikileaks, Julian Assange, është arrestuar në ambasadën e Ekuadorit në Londër, raporton BBC.

Shtatë vite më parë, Assange ishte strehuar në ambasadë si refugjat me të vetmin qëllim që të shmang ekstradimin e tij tek autoritetet suedeze, pasi mbi të rëndonin akuzat për sulm seksual, transmeton Telegrafi.

Policia metropolitane ka njoftuar se është arrestuar dhe shumë shpejt pritet të paraqitet në sallën e gjyqit të Westminster.

Assange u arrestua nga policia, pasi i është refuzuar kërkesa për vazhdimin e statusit të refugjatë në ambasadën e Ekuadorit në Londër.

“Julian Assange, 47-vjeç, sot, më 11 prill, është arrestuar nga policia metropolitane në ambasadën e Ekuadorit”, thuhet në komunikatën e lëshuar nga Scotland Yard. /Telegrafi/