Categories
Aktualitet Shëndet Shkencë

Kalimi te njeriu/ Shkencëtarët italianë zbulojnë kur ndodhi mutacioni i koronavirusit

Italia është vendi më i goditur në Europë nga koronavirusi. Numri i rasteve i ka kaluar 1700. Deri tani janë 41 të vdekur.

Megjithatë shkencëtarët italianë kanë arritur të bëjnë një zbulim. Sipas Repubblica, ata kanë rindërtuar pemën gjenealogjike të virusit. Ekipi i mjekëve nga Roma thotë se nga kjo mund të kuptojnë se kur ka pësuar mutacion virusi, duke kaluar përfundimisht te njerëzit.

Studimi i sekuencave gjenetike të virusit u ka mundësuar italianëve të kuptojnë se virusi ka pësuar mutacionin deciziv nga data 20 deri 25 nëntor të vitit të shkuar.

Si të gjithë virusët e tjerë, edhe ky është një virus që pëson vazhdimisht mutacione për të qenë në ekulibër me sistemin imunitar të pritësit. Mutacioni i proteinës sipërfaqësore, të quajtur ‘spike’ nga anglishtja, i ka mundësuar virusit që të bëjë kapërcimin e specieve. ‘Spike’ ose maja bën që virusi të sulmojë qelizat.

Categories
Aktualitet Shëndet

Këshillat / Pesë gjërat që duhet të dini për koronavirusin

Koronavirusi ka infektuar mijëra njerëz dhe ka vrarë qindra prej tyre. Paniku mbetet i lartë. BBC shpjegon 5 gjëra që duhet t’i vini mbi virusin.

Mund të konsumoni ushqim kinez

Nuk ka nevojë që të shmangni ushqimin kinez dhe çdo mall që vjen nga ky vend. Është e sigurt po ashtu që të merrni pako dhe letra nga Kina. Virusi nuk ka mundësi të mbijetojë kaq gjatë në këto sipërfaqe.

Nuk mund ta merrni virusin nga kafshët

Nuk ka asnjë provë se kafshët shtëpiake mund të preken nga ky koronavirusi i ri. Megjithatë kjo nuk do të thotë se nuk duhet të lani duart pasi t’i keni prekur.

Rrallë bëhet ‘vrasës’

Shumica e njerëzve kanë simptoma të buta (kollë dhe temperaturë të lartë( dhe shërohen. Megjithatë virusi i ka sëmurur rëndë disa njerëz me pneumoni dhe probleme me frymëmarrjen, duke vrarë një numër të vogël. Duhet të kujtoni se edhe gripi që qarkullon çdo vit, vret njerëzit. Rreziku për t’u prekur nga koronavirusi është shumë i vogël në krahasim me gripin.

Nuk ka një kurë

Nuk nja një ilaç specifik apo një vaksinë kundër virusit të ri. Antibiotikët nuk funksionojnë po ashtu. Opsionet për kurim ekzistojnë, por shumica e njerëzve shërohen vetë. Shkencëtarët po punojnë fort për vaksinën, por kjo do të kërkojë kohë pasi duhen bërë testimet. Të moshuarit dhe njerëzit me probleme të tjera shëndetësore janë më vulnerabël.

Maskat e fytyrës nuk bëjnë shumë punë

Ka pak prova se maskat funksionojnë. Kjo për shkak se janë shumë të lira dhe nuk mbulojnë sytë. Po ashtu nuk mund t’i mbash për një kohë të gjatë. Për të mbrojtur veten:

-Mbuloni gojën dhe hundën kur teshtini.

-Hidhni facoletat në kosh të mbyllur.

-Lani duart gjithmonë me sapun.

-Mbani distancë nga nerëzit që kolliten dhe teshtijnë.

Categories
Shëndet

Çfarë është virusi? Si shpërndahet një virus?

Çfarë është virusi?

Virusi është një koleksion shumë i vogël me proteina dhe material gjenetik. Në botë ka shumë e shumë viruse dhe një, të cilin shumë njerëz e marrin çdo vit, është influenca, ose gripi, që infekton 10 deri 20 përqind të popullsisë çdo vit.

Si shpërndahet një virus?

Diçka si gripi përhapet kur njerëzit teshtijnë ose kolliten dhe virusi shpërndahet nga një person te tjetri. Ose kur lënë materiale të infektuara nëpër sipërfaqe, siç është mukoza e infektuar. Prandaj është shumë e rëndësishme që të lani duart. Ka edhe të tjerë viruse që përhapen nga kontakti direkt, kur njerëzit përqafohen ose puthen. Ka dhe viruse që shpërndahen nga kontakti seksual, siç është HIV.

Categories
Shëndet

Harvard: Konsumi i peshkut, jetoni më gjatë

Të gjithë ata që janë mbi 65 vjeç dhe konsumojnë peshk mund të jetojnë 2 vjet më gjatë se ata që nuk konsumojnë acidet yndyrore omega-3, këto të fundit gjenden kryesisht në frutat e detit.

Në këto përfundime ka arritur studimi i fundit i kryer nga shkenctarët e Harvardit. Ky studim ka treguar se të gjithë ata persona që kanë nivel të lartë të acideve yndyrore omega-3 janë më pak të rrezikuar nga vdekja e papritur. Por edhe rreziku nga sëmundjet e zëmrës reduktohet me 35%. Për të arritur në këto përfundime shkencatarët kanë analizuar me detaje 2700 persona me moshë mbi 65 vjeç. Ky studim ka vërtetuar që personat që kanë nivel të lartë të acideve yndyrore omega-3 në gjak rrezikojnë më pak nga cdekja e cila mund të shkaktohet nga komplikacionet shëndetësore.

Gjithashtu është vërtëtuar se këta persona kanë jetuar 2.3 vjet më gjatë se personat e tjerë. Për këto rezultate janë dashur 16 vite, pasi para 16 vjetësh janë marrë personat e parë në studim. Acidet yndyrore omega-3 gjenden tek peshqit siç është për shembull salmoni, sardelet, harenga, etj.

“Rezultatet e hulumtimit tonë tregojnë që me të vërtetë është i rëndësishëm konsumimi i acideve yndyrore omega-3, për shkak të ruajtjes së sistemit kardiovaskular”, ka thënë autori i studimit Driush Mozaffarian, profesori i asociuar në departamentin për epidemiologji në Harvard.

Ky studim është publikuar në revistën “Annals of Internal Medicine”.

Categories
Frutat & Perimet Shëndet

Speci djegës – “Ari” i kuq i tryezës

Te specat e kuq djegës, gjenden në sasi shumë të mëdha kapsaicina (përbërësi kryesor i aktivitet farmakologjik) flavonoide, vajra esencialë, karotenoidë, celulozë, kalcium dhe hekur. Përmbajtja e lartë e vitaminës C (deri në 340 mg/100 gr) është më i madh se të gjitha frutat apo perimet e tjera, ndërsa gjenden edhe sasi të konsiderueshme vitaminash A, K, dhe B. Jo më kot studiuesit kanë nisur ta quajë ari i kuq i tavolinës.

Mitet që duhen rrëzuar

Shumë njerëz pohojnë se nuk mund të hanë spec të kuq djegës, sepse “ndiejnë djegie në stomak”. Aspak e vërtetë. Madje në shumë kultura është e përhapur tradita popullore e çajit për tretjen e ushqimit i bërë me kamomil të ngrohtë, një lugë spec djegës pluhur dhe një lugë mjaltë si ëmbëltues. Po ashtu, shumë njerëz, kanë frikë nga ushqimet pikante për shkak të pasojave të hemorroideve. Në të vërtetë që prej 1857-s, Akademia Mjekësore Franceze e ligjëronte zyrtarisht vlefshmërinë e specit të kuq djegës kundër hemorroideve. Por ajo që duhet theksuar është se duhet përdorur në sasi të vogla dhe të moderuara. Nuk këshillohet përdorimi te fëmijët, sidomos pa mbushur 12 apo 13 vjeç. Po ashtu, nuk duhet të abuzojnë edhe ata që vuajnë nga aciditeti i lartë i stomakut, ulcera, hepatiti, kistet dhe hemorroidet. Teprimi mund të shkaktojë irritim të mukozës së zorrëve, inflamacion gastrointestinal në stomak dhe në veshka. Megjithatë, në doza të vogla mund të shërbejë për të kuruar disa lloje sëmundjesh.

Sëmundjet kardiovaskulare

Speci djegës është krejtësisht i këshillueshëm në kurën parandaluese të infarktit dhe sëmundjeve kardiovaskulare. Është parë se përdorimi i vazhdueshëm i tij ul nivelin e kolesterolit në gjak, ndihmon zemrën, dhe ndihmon punën e arterieve të gjakut. Farat e specit djegës përmbajnë shumë acide që eliminojnë nga arteriet kolesterolin e tepërt dhe trigliceridet.

Kapsaicina vepron edhe te metabolizmi i yndyrave duke përshpejtuar dhe penguar akumulimin e tyre. Një studim i fundit nga “Chinese University” i Hong-Kongut e konfirmon plotësisht këtë. Kërkuesit ushqyen kavjet me një dietë të pasur me ushqime të yndyrshme. Grupi që përveç ushqimit kishte konsumuar edhe speca të kuq djegës kishte nivele më të ulëta të kolesterolit të keq në gjak. U vërtetua se kaspaicina ka një efekt pozitiv edhe te pacientët e prekur nga diabeti, sepse përmirëson aktivitetin e insulinës. Për të pasur një efekt mbrojtës në nivel kardiovaskular nuk është e nevojshme të konsumosh sasi të madhe, por ta konsumosh atë në mënyrë të vazhdueshme.

Kanceri

Studimi i vetive antikancerogjene të specit djegës ka nisur shumë kohë më parë me dietën Moerman të eksperimentuar në Holandë që prej 1930-s. Pacientëve iu dhanë ushqime të cilat përmbanin vitamina si jodi, si acidi citrik, vitaminat e grupit B, hekur, vitamina A, vitamina E, vitamina C. Dieta bazohet në teorinë që këto elemente duke riekulibruar metabolizmin janë në gjendje të parandalojnë tumoret. Kohët e fundit kërkuesit e Cedars-Sinai Medical Center të Los Angeles në SHBA kanë studiuar efektin e

kapsaicina në laborator dhe kanë mundur të tregojnë se ky princip aktiv ndihmon në parandalimin e shumë llojeve të kancerit, sidomos atij në prostatë, atij të mushkërive dhe zorrës së trashë.

Depresioni

Në Kinë, speci i kuq djegës përdoret normalisht kundër depresionit. Edhe në Indi thuhet se speci i kuq djegës, stimulon shpirtin dhe pastron gjakun. E në të vërtetë është vërtetuar se ndikon pozitivisht tek humori e kështu edhe te depresioni.

Dobësimi

Me specin e kuq djegës mund të dobësohesh. Për këtë janë të bindur profesorët Hanry dhe Emery që në revistën shkencore “Human Nutrition” kanë publikuar një studim me titullin “efektet e ushqimeve pikante mbi metabolizmin”. Në një përfundim të tillë ka arritur edhe një grup kërkuesish i Universitetit të Tasmanisë. Sipas këtyre studiuesve, kapsaicina që përmban speci djegës ul konsumin e kalorive deri në 15 për qind. Kështu, nëse një pjatë me makarona zakonisht ka 350 kalori, nëse shtohet spec djegës kjo shifër shkon në 300.