Categories
Ekonomi Personazhe

Ndërron jetë ‘babi shpirtëror’ i euros

Laureati i Nobelit në ekonomi Robert Mundell, i konsideruar si një nga themeluesit e euros, ka vdekur në moshën 88 vjeç në Itali.

Robert Mundellkonsiderohet si një nga ekonomistët më të rëndësishëm të dekadave të fundit.

Ekonomisti kanadez iu dha Çmimi Nobel në 1999 për teorinë se fleksibiliteti i tregut, përfshirë lëvizjen e lirë të punëtorëve dhe kapitalit, është i nevojshëm për të arritur një zonë të përbashkët monedhe.

Kërkimi i tij hodhi bazat për euron, e cila u miratua në të njëjtin vit nga njëmbëdhjetë vende të Bashkimit Evropian (BE) që ndërmorën hapin e madh drejt krijimit të monedhës së vetme, sipërmarrja më ambicioze në historinë evropiane.

Mundell dha mësim në Universitetin Columbia dhe vdekja e tij u konfirmua nga ndihmës drejtoresha e institutit për kërkime ekonomike, Sophia Johnson.

Mundell u pa gjithashtu si arkitekti i financave të furnizimit, duke u përqëndruar kryesisht në uljen e normave margjinale të taksave për të stimuluar prodhimin dhe konsumin e mallrave dhe shërbimeve. 

Presidenti Ronald Reagan përqafoi këtë filozofi në formën e uljes së taksave dhe kontrollit të inflacionit që ndihmoi në rritjen e rritjes ekonomike me 7.3% në 1984.

Ishte më e madhja në tre dekada.

Një ithtar i tregjeve të lira, tregtisë së hapur dhe qeverisë së kufizuar, Mundell mbrojti kurset e qëndrueshme të këmbimit.

 Në vitin 2009, pas recesionit më të keq që bota ka përjetuar që nga vitet 1930, ai rinovoi thirrjen e saj për monedhën Evropiane për t’u stabilizuar ndaj dollarit, duke thënë që luhatjet e kursit të këmbimit po shkaktonin çekuilibra që çuan në krizën financiare globale.

Në nëntor 2008, ai sfidoi planin e Presidentit të zgjedhur Barak Obama për të rritur taksat për të ardhurat më të larta, duke propozuar një ulje prej 15% të taksave të korporatave nga 35%. 

Mundell këshilloi Kombet e Bashkuara, Fondin Monetar Ndërkombëtar dhe Bankën Botërore dhe ishte gjithashtu një konsulent për qeveritë në SHBA, Kanada, Amerikën Latine dhe Kinë.

Ai kaloi pjesën më të madhe të karrierës së tij në Shtetet e Bashkuara si një nga ekonomistët më të rëndësishëm të dekadave të fundit. 

Kohët e fundit,  tregoi se po jetonte në një kështjellë në Toskanë.

Categories
What to do in Albania

Diving in Albania

Professional diving opportunities have been developed only during the last decade.

The rich underwater discoveries in Albanian seas provide a unique opportunity to explore sea life.

Underwater sports centers are located in North of Vlora (Adriatic Sea). Towards the south, from Vlora to Saranda, there are numerous sports centers, where you can practice this growing sport.

During the last years, joint Albanian-American expeditions have discovered old drowned ships in the area. The most suitable places to practice this sport are Karaburun Peninsula, Sazan Island, the area north of Saranda, Vlora. Underwater Diving Bay, Dhërmi, Jali, Lagji Cape, Cape Rodon etc.

In particular, it is Vlora Bay that ‘hides’ many sunken ships of considerable antiquity.

However, the most famous and popular is the Italian hospital ship “PO”, which sank in March 1941 and was shot by a British airplane “Swordfish”.

Another important discovery is in the north of Saranda bay, where a sunken ship was discovered dating back to century III or IV B.C.

Large amphoras are also found there. It is thought that this relic discovered is among the best preserved of the Mediterranean.

Besides sunken objects, it is also interesting to observe green and black algaes, corals, etc.

Categories
World News

Indi / Ekspertët: rënie e pa shpjegueshme e rasteve me koronavirus

New Delhi  / Kur pandemia e koronavirusit u përhap në Indi, lindi frika se ajo do ta fundoste sistemin e brishtë shëndetësor të vendit të dytë më të populluar në botë. Infeksionet u rritën në mënyrë dramatike për muaj dhe në një moment India dukej sikur mund të kapërcente Shtetet e Bashkuara si vendi me numrin më të lartë të rasteve.

Por infeksionet filluan të bien në shtator, dhe tani vendi po raporton rreth 11,000 raste të reja në ditë, krahasuar me një kulm prej gati 100,000 rastesh, duke shkaktuar hutim tek ekspertët.

Ata kanë dhënë shumë shpjegime të mundshme për rënien e papritur – parë në pothuajse çdo rajon – duke përfshirë që disa zona të vendit mund të kenë arritur imunitetin e tufës ose që indianët mund të kenë pasur një lloj mbrojtjeje para se të vinte koronavirusi.

Qeveria indiane gjithashtu i ka atribuar rënien, pjesërisht mbajtjes së maskës, e cila është e detyrueshme në publik në Indi dhe shkeljet kanë gjoba të majme në disa qytete. Por ekspertët kanë vërejtur se situata është më e komplikuar pasi rënia është uniforme edhe në zonat ku për maskat ka alarm të kuq.

Kjo është më shumë sesa thjesht një enigmë intriguese; përcaktimi i asaj që qëndron pas rënies së infeksioneve mund të ndihmojë autoritetet të kontrollojnë virusin në vend, i cili ka raportuar gati 11 milionë raste dhe mbi 155,000 vdekje. Rreth 2.4 milionë njerëz kanë vdekur në të gjithë botën.

“Nëse ne nuk e dimë arsyen, ju mund të bëni pa dijeni gjëra që mund të çojnë në një shpërthim”, tha Dr. Shahid Jameel, i cili studion viruset në Universitetin Ashoka të Indisë.

Indisë, si vendet e tjera, i mungojnë shumë infeksione dhe ka pikëpyetje se si po i numëron vdekjet nga viruset. Por edhe fluksi në spitalet e vendit gjithashtu ka rënë në javët e fundit, një tregues i mëtejshëm që përhapja e virusit po ngadalësohet.

Kur rastet e regjistruara kaluan 9 milionë në nëntor, shifrat zyrtare treguan se gati 90% e të gjithë shtretërve të kujdesit kritik me ventilator në New Delhi ishin plot. Kurse të enjten, 16% e këtyre shtretërve ishin zënë.

Ky sukses nuk mund t’i atribuohet vaksinimeve që kur India filloi të administrojë vaksinat në janar – por ndërsa më shumë njerëz marrin një vaksinë, parashikimi duhet të duket edhe më mirë, megjithëse ekspertët janë gjithashtu të shqetësuar për variantet e identifikuara në shumë vende që duket të jenë më ngjitëse dhe i bën disa trajtime dhe vaksina më pak të efektshme.

Categories
Tech

“Spotify” sugjeron muzikën sipas ndjenjave

Transmetuesi i muzikës, “Spotify”, ka menduar të përzgjedhë muzikën duke u bazuar në gjendjen emocionale të përdoruesit.

“Platforma e njohur e transmetimit të muzikës, ka marrë kohët e fundit një patentë, që bazohet në njohjen e zërit dhe është në gjendje të kuptojë tonin e tij dhe kontekstin në të cilin ndodhen përdoruesit dhe më pas të sugjerojë këngë dhe zhanre muzikore përkatëse”, shkroi faqja e specializuar “9to5Mac”

Ndër variantet e ndryshme të propozuara figurojnë: festë, grupi i vogël, përqendrim, i/e vetmuar, ​​etj.

Shërbimi ka tashmë mbi 320 milionë përdorues aktivë në të gjithë botën.

Kompania ka siguruar, gjithashtu, se të gjitha zbatimet në të ardhmen do të bëhen në një mënyrë etike dhe transparente drejt privatësisë së klientëve të saj.

Categories
World News

Vaksina e Oksfordit funksionon dhe krijon imunitet të fortë

Vaksina e Oksfordit funksionon në mënyrë perfekte dhe krijon një imunitet të fortë ndaj koronavirusit të ri.

Kështu thuhet në një studim të ri, raporton Daily Mail.

Lajmi ka zgjuar shpresat për një prej vaksinave që është ndër të parat në garën për vaksinat kundër Covid-19.

Ndryshe nga vaksinat e tyre, të cilat përdorin virusin e dobësuar ose një pjesë të tij, kjo vaksinë novatore e Oksforidt mëson trupin që të prodhojë pjesë të virusit vetë.

Kjo do të thotë se sistemi imunitar mësohet se di të njohë sëmundjen dhe ta luftojë pa u sëmurë.

Shkencëtarët e Universitetit të Bristolit thonë se rezultatet e testimeve janë fantastike dhe se teknologjia e re funksionon mirë.

Më herët ishte raportuar se një person ndërroi jetë gjatë testimeve për këtë vaksinë. Por mësohet se ai nuk kishte marrë vaksinën eksperimentale.

Testimet vazhdojnë.

Categories
World News

Debati Presidencial / Biden shokon me referencën për Hitlerin

Joe Biden – kandidati demokrat për zgjedhjet presidenciale në SHBA, befasoi shikuesit gjatë debatit final me republikanin Donald Trump.

Ai bëri një referencë të çuditshme për Adolf Hitlerin gjatë debatit.

Trump po fliste për takimin e tij me liderin e Koresë së Veriut, Kim Jong-un.

“Të kesh marrëdhënie të mira me liderët e vendeve të tjera është diçka e mirë,” tha ai.

Por Biden iu përgjigj: “Kjo është si të thuash se ne kemi pasur marrëdhënie të mira me Hitlerin përpara se ai në fakt të pushtonte Europën”.

Menjëherë rrjetet sociale reaguan. Komentuesit nuk besonin dot se ai e bëri këtë koment.

“Kemi pasur marrëdhënie të mira me Hitlerin? Vërtet e tha këtë gjë,” pyet një komentues.

Ndërkohë një tjetër koment i Biden shkaktoi sërish reagime në rrjetet sociale. Ai po fliste për grupimin ‘Proud Boys’, por i quajti ata ‘Poor Boys’.

Categories
World News

Turqia zbulon nëndetëset ‘fantazma’ në Mesdheun Lindor, bie miti grek

Lidhur me nëndetëset greke, për të cilat pretendohet se janë “të padukshme” dhe se “ndjekin pa u diktuar të gjitha aktivitetet në Mesdheun Lindor” u zbulua se ato ndiqen në çdo moment nga elementët e Komandës së Forcave Detare të Turqisë.

Në disa faqe greke të lajmeve u paraqitën pretendimet se “nëndetëset e Forcave Detare të Greqisë nuk mund të përcaktohen nga elementët e Forcave të Armatosura të Turqisë”.

Në lajmet e publikuara për të formuar perceptime në opinionin e brendshëm grek u pretendua se “nëndetëset Type-214 janë të padukshme dhe se avionët dhe helikopterët patrullues detarë të Forcave të Armatosura të Turqisë nuk mund t‘i përcaktojnë këto nëndetëse”.

Burimet theksuan se nëndetëset greke Type-214 që pretendohen se janë të padukshme, ndiqen në Mesdheun Lindor në çdo moment pa ndërprerë nga elementët lundrues dhe fluturues të Forcave Detare të Turqisë.

Ndërkohë për nëndetëset e cilësuara si “të padukshme” kanë dalë edhe pamjet e marra në Mesdheun Lindor.

Categories
Aktualitet Travel

Si mund të shkoni për punë në Gjermani? Flet avokatja

Gjermania do ta zgjasë edhe me tre vjet të tjera Rregulloren e Ballkanit Perëndimor. Intervista: Nakibe Ademi, avokate e specializuar për imigrantët, sqaron në DW të drejtat e emigrantëve.

Deutsche Welle: Cili është dallimi mes Rregullores së Ballkanit Perëndimor dhe Ligjit të Ri të Migracionit të Fuqisë punëtore të kualifikuar.

Nakibe Ademi: Të kualifikuarit vijnë në bazë të ligjit të ri që ka hyrë në fuqi më 1 mars 2020. Kur ke një kualifikim të barasvlershëm me kualifikimin përkatës gjerman dhe ke njohuri gjuhe, minimumi A2, ambasada është e detyruar të të japë vizë brenda 14 ditësh. Këtu hyjnë inxhinieret, mjekët. Por edhe mjeshtrit. Por, në rastin e ballkanasve ne kemi shumë problem me njohjen e kualifikimit profesional. 

A ka ndonjë zgjidhje për këta? 

Po, ka disa mënyra të tjera. Janë, për shembull, diplomat e shkollave profesionale, siç janë në Shqipëri. Por edhe përvoja e punës, nëse është mbi 5 vjet. Në këto raste punëtorët duhet të marrin një shkresë nga punëdhënësi, ku shkruhet se ku, në cilin sektor kanë punuar, çfarë përvoje pune ke. Për shembull, një automekanik duhet të përshkruajë me imtësi se me cilat lloje automjetesh është marrë, prej sa vitesh e ushtron këtë profesion, çfarë kursesh kualifikimi ka bërë. Dhe mund të vijë këtu për të bërë ndonjë kurs shtesë. Pra, është pak e komplikuar, por jo e pamundur. 

Cila është arsyeja që shumë kërkesa për vizë vonohen ose refuzohen? 

Këtu duhet të përgjigjemi në mënyrë të diferencuar: Një nga problemet kryesore është se aplikuesit dorëzojnë dokumente që nuk përputhen me standardet gjermane. Si për shembull, kontrata e punës përmban rrogë më të ulët se sa kërkohet në treg. Në këto raste, Enti Federal i Punës, nuk e jep miratimin. Problemi i dytë, dhe ky haset shumë shpesh, ka të bëjë me të dhënat për personin, të cilat nuk janë të plota. Për shembull, ka persona, që kanë ndërruar mbiemrin, e nuk e shkruajnë në fletë-aplikim. Ose nuk deklarojnë që kanë qenë në Gjermani në të kaluarën. Ose që janë dëbuar apo janë kthyer në kufi nga policia. Pra, ata rezultojnë si jo të sinqertë në deklaratat e tyre dhe u refuzohet viza.
 
A i thuhet personit se përse i është refuzuar viza? 

Aplikuesit e marrin një përgjigje, ku sqarohet se përse janë refuzuar dhe se mund të ankimojnë brenda një muaji. Por shumica e aplikuesve nuk e shfrytëzojnë këtë mundësi. Sepse edhe nuk e kuptojnë gjermanishten. Shpesh ata i dorëzojnë dokumentet me anë të agjencive dhe përgjigja kthehet te emaili i agjencisë. 

Të flasim pak për bashkimin familjar. Në Prishtinë duhet të presësh 15 muaj, në Tiranë 12 muaj. Kjo është një gjendje e vështirë, sidomos për familjet me fëmijë. A kanë mundësi këtu të prekurit që ta përshpejtojnë procedurën me gjyq? 

Procedura mund të përshpejtohet. Kohëzgjatja prej 12 muajsh është diskutuar shumë nëpër gjyqe në Gjermani. Ka një vendim të Gjykatës së Lartë, ku thuhet se pritja deri në 12 muaj është në përputhje me Kushtetutën Gjermane. Por ka edhe një direktivë të BE-së, e cila i obligon shtetet anëtare që brenda nëntë muajve t’i pajisin me viza edhe familjarët. Në kohët e fundit kemi arritur të kemi sukses në këtë pikë, sidomos për kosovarët, sepse kosovarët, për dallim nga të tjerët, që vijnë nga Shqipëria ose Maqedonia e Veriut, nuk mund të vijnë pa viza, si turistë. Por, sidoqoftë, unë këshilloj që kush hedh dokumentet në ambasadë për vizë pune dhe nuk e ka bërë ende celebrimin, ta bëjë para se të dorëzojë dokumentet, se përndryshe duhet të presë dy vjet. Një tjetër këshillë nga ana ime është që partneri ose partnerja që dëshiron të vijë, të hyjë në kursin e gjuhës. Edhe këshilla e tretë, e cila vlen për ata që i kanë fëmijët në prag të moshës 16-vjeçare, është që t’i drejtohen një avokati që të bllokojë moshën pasi të bëjnë kërkesën për vizë në ambasadë.

Le të flasim pak për ata që janë tashmë këtu. Punojnë këtu, por jo të gjithë janë të kënaqur me kushtet e punës. Ne kemi pasur disa raste që kanë arritur deri në redaksi, ku të punësuarit duan të ndryshojnë vendin e punës, por kanë frikë ta bëjnë se u prishen letrat. A ekziston kjo mundësi?

Po, kjo mundësi ekziston por duhet pasur kujdes. Në fillim duhet shkuar me kontratën e re te Enti Federal i Migracionit dhe të kërkohet aty ndryshimi i kushtit, të shkruar në vizë. Kjo është vetëm për ata që nuk kanë plotësuar endë dy vjet pune në Gjermani. Nëse kanë mbi dy vjet në Gjermani, unë do të këshilloja të shkojnë në Entin e Migracionit dhe të kërkojnë fshirjen e kushtit, vetëm në një punëdhënës.

Një tjetër problem është çështja e sigurimit shëndetësor apo jo?

Po, në Gjermani është si rregull se çdo person duhet të jetë i siguruar dhe ngelet i siguruar, nëse ka qenë një here i siguruar në sistemin shtetëror të shëndetësisë. Në momentin, kur nuk je më në marrëdhënie pune, duhet t’i drejtohesh kompanisë së sigurimeve shëndetësore, dhe të informosh që nuk ke të ardhura, e të kërkosh që të paguash tarifën më të ulet, e cila është 196 euro/muaj, derisa të dale leja e re e punës. Nëse nuk e bëjnë këtë, dhe shumë nuk e bëjnë, sepse nuk i kuptojnë letrat, kompania e sigurimeve cakton një tarifë prej 700 euro/muaj. Ata janë të siguruar, por u rriten borxhet, pa e ditur fare. Unë kam shumë raste kur borxhi u ka shkuar deri në 6000 euro dhe, vetëm kur vjen punonjësi i përmbarimit te dera, emigrantët më drejtohen mua. 

Për shkak të pandemisë është shtuar numri i punëtorëve që vijnë këtu në mënyrë ilegale dhe të organizuar. Ka raste që punëdhënësi nuk u jep rrogë, sepse e di që ata nuk e hedhin dot në gjyq. Si mund të kërkojnë ata të drejtat e tyre?

Kanë të drejtë t’i drejtohen Gjykatës së Punës dhe të kërkojnë rrogën që u takon, por me rëndësi është që këto persona të mbajnë ditar. Të bëjnë shënime ku kanë punuar, me kë kanë punuar, sa kanë punuar dhe çfarë kanë punuar. Ata kanë të drejtë ta kërkojnë pagën, dhe për këtë nuk u duhet një avokat, ata mund t’i drejtohen vetë Gjykatës dhe padinë e shkruajnë nëpunësit e Gjykatës. Gjykata nuk është e detyruar, por mund të njoftojë Zyrën Fiskale dhe prokurorinë. Por unë kam pasur raste, kur i kam përcjell klientët e mi edhe në procedurën penale, dhe shpesh gjoba që u është vënë atyre ka qenë minimale, në krahasim me të ardhurat që kanë marrë nga punëdhënësi. 

Dhe pyetja e fundit ka të bëjë me zgjaten e rregullores, e cila do të pësojë disa ndryshime të vogla: Njëri ka të bëjë me aplikuesit që e kanë mbushur moshën 45-vjeçare, të cilët duhet të vërtetojnë që do të marrin një rrogë shumë të lartë. Kjo është gati e paarritshme për një person me kualifikim të ulët. A ka ndonjë mundësi tjetër për këta që të vijnë në Gjermani?

Për personat mbi 45-vjeçarë, rroga minimale bruto që kërkohet është për momentin 3 795 euro/muaj. Por kjo është një rrogë që nuk arrihet lehtë, sidomos kur kemi të bëjmë me profesione të kualifikimeve të ulëta. Por këtu duhet parë se cilat janë mundësitë e tjera: për shembull, ndonjë sigurim privat për pensionin, ose të vlerësohet shtëpia në Kosovë. Ministra e punëve të brendshme të Gjermanisë ka bërë në vitin 2018 një përllogaritje: Nëse një person ka një rrogë minimale prej 1 690 euro/muaj, pas njëzet viteve pensioni neto i tij do të jetë 282,52 euro/muaj. Pragu për asistencën sociale në vitin 2018 ka qenë 796 euro/muaj. Kjo do të thotë, se ky person, që të mos jetë i varur nga asistenca sociale, duhet të ketë të ardhura të tjera. I duhen 513,48 euro në muaj, pra, ai duhet të grumbullojë 73 921,12 euro. Atëherë ngelet, vetëm shtëpia që ka dikush në Kosovë ose në Shqipëri. 

A ka garanci që kjo do të pranohet? 

Për këto nuk ka një rregullore të detajuar. Por unë kam tani një proces në Berlin, ku kam prezantuar një kontratë me një sigurim privat dhe pres vlerësimin e gjyqit. Në bazë kësaj kontrate, personi  duhet të paguajë për pensionin 513 euro/muaj për 12 vjet rresht.       

Ndryshimi tjetër ka të bëjë me kontingjentin maksimal prej 25 000/vit. Si do të veprohet për ndarjen e këtij kontingjenti dhe a do të hyjnë këtu edhe kërkesat për vizë që janë parashtruar para datës 1.1 2021:

Shumë vlerësim me vend dhe ju falënderoj për këtë pyetje. Sepse ç’është e vërteta numri të interesuarve është disa herë më i lartë se kjo shifër prej 25 000. Por nuk dihet ende, se çdo të ndodhë me këto viza. Sidoqoftë, umë, si juriste, këtij limitimi nuk do t’i jepja shumë jetëgjatësi.