Categories
Shëndet

Pse ndodh belbezimi tek femijet

autumn-165184_640

Shumë fëmijë të vegjël kalojnë përmes kësaj faze në mes të moshës 2 dhe 5 vjeç, kur belbëzojnë duke përsëritur disa rrokje, fjalë apo fraza, duke i zgjatur ato apo duke i ndaluar, apo duke mos bërë zë për tinguj apo rrokje të caktuara.

Belbëzimi është një formë e disfluencës – një ndërprerje në rrjedhën e të folurit. Në shumë raste, belbëzimi largohet vetvetiu gjer në moshën 5 vjeç; tek disa të tjerë zgjat më shumë.

Nuk ekziston kurë për belbëzimin, por trajtimet efektive janë të mundshme, duke i ndihmuar fëmijës tuaj për ta tejkaluar.

Çfarë e shkakton belbëzimin?

Ekspertët mendojnë që ekzistojnë një sërë faktorësh të cilët kontribuojnë në belbëzim, duke përfshirë:

• Gjenetika: Rreth 60 për qind e atyre që belbëzojnë, e kanë një anëtarë të ngushtë të familjes i cili belbëzon.

• Të folur tjetër dhe probleme gjuhësore apo vonesa në zhvillim.

• Diferencat në përpunimin e gjuhës në tru: Njerëzit të cilët belbëzojnë e përpunojnë gjuhën në zona të ndryshme të trurit. Dhe problemi qëndron në mënyrën se si truri bashkëvepron me mesazhet e muskujve dhe pjesëve të trupit të nevojshme në të folur.

Shenjat e hershme të belbëzimit

Shenjat e para të belbëzimit tentojnë të shfaqen tek fëmijët e moshës 18 – 24 muajshe, kur në fjalorin e tyre ka një shpërthim kur fillojnë t’i vënë fjalët bashkë për të krijuar një fjali. Për prindërit, kjo mund të jetë shqetësuese dhe frustruese, por është e natyrshme për fëmijët të belbëzojnë nga pak në këtë periudhë. E rëndësishme është që të jeni sa më të durueshëm me fëmijën tuaj.

Fëmija mund të belbëzojnë për disa javë apo muaj dhe belbëzimi mund të jetë sporadik. Shumë fëmijë fillojnë të belbëzojnë para moshës 5 vjeç, dhe ndalojnë pa ndonjë intervenim të nevojshëm, siç mund të jetë terapia e të folurit apo gjuhës.

Megjithatë, nëse belbëzimi i fëmijës tuaj është frekuent, vazhdon të përkeqësohet dhe është i përcjellë me lëvizje të fytyrës dhe trupit, atëherë vlerësimi i një terapeuti të të folurit (rreth moshës 3 vjeç) është një ide shumë e mirë.

Vitet shkollore

Zakonisht, belbëzimi bie në nivele shumë të ulëta, kur fëmijët hyjnë në shkollë fillore dhe fillojnë të mprehin aftësitë e tyre komunikuese. Një fëmijë i moshës shkollore, i cili vazhdon të belbëzojë, është i vetëdijshëm për këtë problem dhe mund të ndihet i turpëruar për këtë. Shokët e klasës mund t’i kushtojnë vëmendje në lidhje me këtë apo madje edhe mund ta tallin.

Nëse kjo ndodh me fëmijën tuaj, flisni me mësuesin, ai mund të adresojë këtë problem në klasë me fëmijët. Mësuesi, gjithashtu, duhet të jetë në gjendje për të ulur numrin e situatave të vështira të të folurit për fëmijën tuaj derisa të fillojë terapia e të folurit.

Kur duhet të kërkoni ndihmë

Nëse fëmija juaj është 5 vjeç dhe ende belbëzon, atëherë konsultohuni me mjekun tuaj, si dhe mundësisht me një logoped. Juve duhet të kontaktoni me logopedin nëse:

• Përsëritja e tërë fjalëve dhe frazave bëhet e vazhdueshme dhe e tepërt

• Përsëritjet e tingujve dhe rrokjeve fillojnë të bëhen më të shpeshta

• Ka një rritje të zgjatur të fjalëve

• Të folurit fillon të bëhet më i vështirë dhe më i tendosur

• Vëreni tensione të shtuara të fytyrës apo ngushtësi në muskujt e të folurit

• Vëreni tensione vokale si rezultat në të folurit me zë të lartë

• Fëmija juaj tenton të shmang situatat që kërkojnë të folur

• Fëmija juaj ndryshon fjalët nga frika nga belbëzimi

• Fëmija juaj i ka lëvizjet e fytyrës apo trupit së bashku me belbëzimin

• Ju keni shqetësime të tjera rreth të folurit e fëmijës tuaj

Shumë shkolla ofrojnë teste dhe terapi të përshtatshme, nëse ju jeni të shqetësuara rreth belbëzimit për rreth 6 muaj apo më shumë.

Categories
Argëtim

Pafajësia në buzëqeshjen e një fëmije

Pafajësia në buzëqeshjen e një fëmije? Thoni në ka diçka më të pafajshme se sa fytyra e tyre, teksa janë në gjumë:

Categories
Familja

Ide për drekën në shkollë të fëmijës suaj

Ndiqni fotot për të parë shembuj ushqimesh të përgatitura në shtëpi, për t’ia dhënë me vete fëmijës suaj në shkollë:

ushqim_shendetshem ushqim_shendetshem2 ushqim_shendetshem3

Categories
Shëndet

Sa e domosdoshme është vaksina kundër poliomielitit?

PoliomelitPoliomieliti është një sëmundje infektive e shkaktuar nga një virus, i cili pushton sistemin nervor dhe mund të shkaktojë paralizën totale brenda pak orësh. Zakonisht, prek fëmijët nën pesë vjeç. Simptomat fillestare janë temperatura, lodhja, dhimbja e kokës, të vjellat dhe mpirja e qafës dhe e gjymtyrëve. Një në 200 infektime çon në paralizë të pakthyeshme dhe 5 ose 10 për qind e të paralizuarve nga poliomieliti vdesin, kur muskujt e tyre të frymëmarrjes paralizohen. Nuk ekziston asnjë kurë për poliomielitin. E vetmja mbrojtje është vaksina, e cila duhet të merret disa herë.

Qëllimi i Rotary International, një organizatë shëndetësore, është çrrënjosja e sëmundjes së poliomielitit. 10 vendet që mbeten të prekura nga epidemia e poliomielitit janë India, Pakistani, Nigeria, Afganistani, Somalia, Egjipti, Angola, Etiopia dhe Sudani. Në vitin 1988, bota shënoi 350 mijë raste të prekjes nga poliomieliti. Me kalimin e kohës, rastet e kësaj sëmundjeje u pakësuan dhe në vitin 2005 u regjistruan vetëm 1 mijë e 500 raste. Sëmundja e poliomielitit tani është e pranishme në vetëm 6 vende; Egjipt, Niger, Nigeri, Afganistan, Pakistan dhe Indi. India parashikonte që në vitin 2006 të mos kishte asnjë rast të kësaj sëmundjeje.

Simptomat

  • Temperatura
  • Lodhja
  • Dhimbja e kokës
  • Të vjella
  • Mpirja e qafës
  • Mpirja e gjymtyrëve

Është sëmundje qe shkaktohet nga virusi. Ai futet ne trupin e fëmijës ose të rriturit nëpërmjet gojës. Disa herë ajo nuk shkakton sëmundje te rende serioze. Per ne shumë raste ajo shkakton paraliza (nuk mund të lëvizë dorën ose këmbën).
Vaksina e poliomielitit (IPV), mund të ndalojë poliomielitin, ajo jepet në krah ose në këmbë, varet nga mosha. Vaksina e poliomielitit mund të jepet në të njëjtën kohë me vaksinat e tjera.

Fëmijët, grupmosha më e rrezikuar

Shumica e njerëzve duhet të marrin vaksinën kur ata janë fëmijë. Fëmijët marrin 4 doza të IPV, në këto mosha:

  • një dozë në moshën 2 muajsh
  • një dozë në moshën 4 muajsh
  • një dozë në moshën 6-18 muajsh
  • një dozë përforcuese në moshën 4-6 vjeç

Të rriturit

Shumica e të rriturve nuk është e nevojshme te marrin vaksinën e IPV, pasi ata e kane marre kur kane qenë fëmijë, por tre grupe te rriturish janë me rrezik te madh dhe duhet te konsiderohen si vaksinues të IPV:

  1. Njerëz që udhëtojnë në vendet e botes ku poliomieliti ekziston.
  2. Punëtorët e laboratorëve të cilët prekin virusin e IPV.
  3. Punëtoret e kujdesit të shëndetit që kurojnë pacientet që mund të kenë poliomielit.

Te rriturit e këtyre tre grupeve të cilët nuk kane qene te vaksinuar duhet te marrin 3 dozat e IPV:

  • Doza e parë në çdo kohë.
  • Doza e dytë 1 deri ne 2 muaj më vonë.
  • Doza e tretë 6 deri 12 muaj pas dozës së dytë.

Personat që kanë marrë 1 ose 2 doza te IPV me pare duhet të rimarrin 1 ose 2 doza. Nuk ka rëndësi sa kohë ka kaluar që kur është marrë doza e parë.

Vaksina e poliomielitit nga goja nuk rekomandohet

Janë dy lloje të vaksinave të poliomielitit: IPV e cila eshte gjilpere, dhe ajo që merret nga goja OPV. Jepet në formë pikash që gëlltiten. Të dyja vaksinat japin imunitet ndaj poliomielitit, por OPV është më e mirë në ndalimin e përhapjes se sëmundjes ne njerëz të tjerë. Megjithëse për disa njerëz (rreth një në 2.4 milionë) OPV aktualisht shkakton poliomielit. Të gjithë ata që kanë pasur reaksion alergjik nga antibiotiket neomicinë, streptomicine ose polimiksine B (neomycin, streptomycin, polymyxin B), nuk duhet te marrin gjilpërën e poliomieliti. Të gjithë ata qe kane reaksion alergjik te rende nga gjilpëra e poliomielitit nuk duhet të marrin gjilpërë tjetër.

Rreziqet e IPV

Disa njerëz qe marrin IPV kane skuqje te vendit ku është bere gjilpëra. Vaksina qe përdoret sot nuk shkakton probleme serioze dhe shumica e njerëzve nuk kane asnjë problem me te. Megjithëse, vaksina, si çdo ilaç tjetër mund te shkaktoje probleme serioze, si p.sh, reaksion alergjik te rende. Mund te shkaktoje edhe vdekje, por është shumë i vogël rasti që të ndodhë. Nëse ndodh një reaksion alergjik serioz, ai mund të ndodhë brenda disa minutave deri disa orëve mbas gjilpërës. Shenjat e një reaksioni alergjik serioz mund te përfshijnë, vështirësi në frymëmarrje, dobësi, ngulçe, zbehje ose ënjtje të bajameve.

Categories
Shëndet

Zbuloni shkaqet e belbëzimit

femijeHezitimi në të folur është i zakonshëm tek fëmijët. Por, kur ky vazhdon, atëherë kemi një problem të belbëzimit. Disa fëmijë kanë probleme në artikulim e disa të tjerë vështirësi me shprehjen e gjuhës, me vendosjen e mendimeve në fjali ose si rezultat i fjalorëve të tyre, që janë të varfër ose duan kohë të formulojnë një fjali të plotë. Belbëzimi në literaturën mjekësore, zakonisht njihet me termin “balbuciues oselogoneuroze” dhe vlerësohet si një ndër çrregullimet më të rënda të të folurit. Belbëzimi ose ndryshe marrja e gojës vihet re te fëmijët gjatë moshës 3-5 vjeç, pikërisht në periudhën kur truri i fëmijës zhvillohet shpejt dhe arrin, njëkohësisht, të kuptojë dhe të mendojë shpejt.
Cilat janë disa nga shkaqet e belbëzimit?
Specialistët e kësaj fushe si mjeke, psikologë, logopedistë mendojnë se faktorët që mund të ndikojnë në shfaqjen e belbëzimit mund të jenë të shumtë dhe të ndryshëm si: dëmtimi organik, çrregullimet psikike, vendi ku jeton individi i atakuar nga belbëzimi, klima e vendbanimit, rrethi familjar si dhe ai shoqëror, të folurit keq në familje, marrja e medikamenteve pa kontroll, tronditje shpirtërore si dhe faktori gjenetik, e cila përcillet brez pas brezi. Është konstatuar dhe vërtetuar eksperimentalisht, se tek fëmijët të cilët lindin “të mëngjër” (janë ata fëmijë, të cilët shkruajnë me dorën e majtë), nëse iu imponohet nga ana e prindërve dhe nga ana e mësuesve që duhet të përdorin dorën e djathtë dhe jo të majtën tek fëmijët është vënë re se ata janë bërë nervozë, kanë shfaqur ankth, nuk kanë dashur të shkojnë në shkollë, si dhe shumica prej tyre kanë urinuar në shtrat. Prandaj, është e nevojshme që prindërit duhet të jenë të mirëkuptueshëm ndaj tyre nëse fëmija shkruan me dorën e majtë apo kryen punë të ndryshme me të, si p.sh në lojë në ngrënie etj. Personi, i cili belbëzon është plotësisht i vetëdijshëm për problemin që mbart, prandaj shpesh nuk shoqërohet me persona të tjerë me motivacionin që të mos kuptohet nga to. Po kështu, vepron dhe në familje duke u izoluar dhe nuk kontakton me prindërit, vëllezërit dhe motrat. Një sjellje e tillë bën dhe familja, duke e izoluar dhe duke mos e integruar në shoqërinë e tyre. Ky izolim i pavetëdijshëm nga belbëzuesi dhe të afërmit e tij, mund të paraqesë një rrezik shumë të madh. Fëmija rrezikon në këtë rast, që nga çrregullimi që mbart të kalojë në një çrregullim edhe më të rëndë siç është autizmi.

Veçoritë e belbëzimit
Përsëritja e rrokjes, e fjalës ose mosgërmëzimi i shkronjave janë veçoritë kryesore të belbëzimit. Mosshqiptimi i saktë i rrokjeve ose fjalëve shoqërohet me lëvizje motorike, si: lëvizje e shpejtë e qepallave të syve dhe deri në mbajtjen mbyllur të tyre, derisa personi të mbarojë atë që ka për të thënë. Vihet re se në fillim të rrokjes ose të fjalës, instinktivisht, mundohen të fitojnë kohë dhe e fillojnë me një pauzë: “ëëëë…” Kjo ndodh se e kanë më të thjeshtë t’i shqiptojnë zanoret nga bashkëtingëlloret, gjithashtu, e kanë më të thjeshtë t’i shqiptojnë fjalët e shkurtra nga ato më të gjatat. Vihet re se këta fëmijë belbëzojnë më shumë në fjalën e parë të fjalisë. Kalimin e shkronjave nga bashkëtingëllore në zanore e kanë të vështirë, ndaj edhe belbëzojnë.

Fëmijët belbëzojnë më shumë në këto situata:
– gjatë një bisede në telefon
– kur thonë një emër
– kur thonë diçka të rëndësishme
– kur nuk kanë kohë të mjaftueshme për të thënë diçka
– kur mendojnë se po belbëzojnë dhe nuk kuptohen nga të tjerët
– kur flasin me dikë të rëndësishëm për ta
– kur flasin në publik
Nëse fëmija ka gjasa të belbëzojë
Për ta minimalizuar belbëzimin te fëmijët duhet patjetër konsultimi i rregullt dhe periodik mes treshes: terapist – prind – mësues:
1. Ndihmojini fëmijët të largojnë ankthin kur flasin.
2. Mundohuni ta inkurajoni të flasë më shumë se të gjithë pjesëtarët e tjerë në familje.
A. Kur ai flet dëgjojeni me kujdes dhe jepini rëndësi asaj ç’ka ai thotë, gjatë bashkëbisedimit shikojeni në sy dhe vëzhgojini me kujdes gjestet e tij.
B. Megjithëse nga gjestet mund ta kuptoni se çfarë do të thotë, hiquni sikur nuk e keni kuptuar, derisa fëmija të shprehë mendimin e tij. Mungesa e besimit në vetvete e detyron që mesazhin ta përcjellë nëpërmjet gjesteve dhe të largohet nga fjalët.
C. Gjatë kohës që fëmija flet, dëgjojeni me kujdes dhe mos ia prisni fjalën. Përshtatjuni edhe ju shpejtësisë së të folurit të tij kur flisni dhe formoni një atmosferë të rehatshme e të këndshme gjatë dialogut.
D. Hiqni dorë nga pyetjet e shpeshta drejtuar fëmijës. Përgjigjet e pyetjeve tuaja le të jenë: “PO” ose “JO”.
Fëmija duhet të dëgjohet me kujdes pikërisht atëherë kur flet me dëshirën e tij dhe lejojeni të flasë sa të dëshirojë.
E. Kini, gjithashtu, kujdes intonacionin e zërit që përdorni kur flisni me fëmijën. Mos të jetë as shumë i lartë e as i ulët, pasi edhe mund të mos t’ju kuptojë.

3. Pakësoni stresin te fëmija
A. Megjithëse mund të kaloni një ditë të ngarkuar me punë dhe nuk keni durim të flisni me fëmijën dhe ta dëgjoni atë, duhet të duroni, të bisedoni me të dhe ta dëgjoni. Fëmija nuk duhet të qëndrojë vetëm në dhomën e tij, përkundrazi, lejojeni t’ju shpjegojë ndodhitë e asaj dite dhe të dëgjojë diskutime të ndryshme të pjesëtarëve të familjes.